تحلیل تفصیلی از افزایش اعتبارات پروژههای نیمهتمام گیلان؛ جهش عددی یا جهش عملکردی؟!
سوال اساسی اینجاست: آیا افزایش بودجه به معنای جهش عملکردی و تحرک واقعی در تکمیل پروژههاست یا تنها ارتقای عددی در گزارشهای مالی؟
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، اعلام افزایش ۸۰ درصدی اعتبار اختصاصیافته به پروژههای نیمهتمام استان گیلان از سوی محمدرضا رستمی، رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی گیلان، در نگاه نخست خبر خوشایندی برای توسعه زیرساختها در استان به شمار میرود. مطابق این گزارش، اعتبارات این حوزه از حدود ۹.۳۰۰ میلیارد تومان در سال گذشته به ۱۱ هزار میلیارد تومان در سال جاری رسیده است؛ عددی قابل توجه که اگر بهدرستی مدیریت شود، میتواند موتور محرک توسعه گیلان شود. اما سوال اساسی اینجاست: آیا این افزایش بودجه به معنای جهش عملکردی و تحرک واقعی در تکمیل پروژههاست یا تنها ارتقای عددی در گزارشهای مالی؟
۱. پروژههای ناتمام؛ میراثی سنگین و پنهان
تعدد پروژههای نیمهتمام در استان گیلان که به گفته رستمی حدود ۶۰۰ پروژه را دربر میگیرد، زنگ خطری جدی در حوزه برنامهریزی عمرانی است. این رقم حاکی از آن است که در سالهای گذشته، پروژههای متعددی بدون درنظر گرفتن منابع مالی پایدار، زمانبندی اجرایی و اولویتبندی مشخص آغاز شدهاند. در واقع، این آمار بیانگر نوعی پراکندگی تصمیمگیری و فقدان رویکرد راهبردی در تخصیص منابع عمومی است.
۲. افزایش اعتبارات؛ امیدواری مشروط
اگرچه رشد ۸۰ درصدی اعتبارات عمرانی قابل توجه است، اما باید دید این اعتبارات در قالب تخصیص واقعی محقق میشوند یا صرفاً در اسناد مالی درج شدهاند. در گذشته، بارها پروژهها با وجود ثبت ارقام چشمگیر در لایحه بودجه، بهدلیل تخصیص ناکافی یا تاخیر در پرداختها، ماهها و حتی سالها بلاتکلیف باقی ماندهاند. نکته مهم دیگر، نحوه توزیع این اعتبارات میان پروژههاست. اگر قرار باشد همان الگوی پراکنده و کماثر گذشته ادامه یابد، این افزایش اعتبار نیز تأثیر قابل لمسی بر وضعیت عمرانی استان نخواهد گذاشت.
۳. ضرورت بازنگری در نظام اولویتبندی
نظام تصمیمگیری در حوزه پروژههای عمرانی استان نیازمند بازنگری اساسی است. تخصیص منابع باید بر اساس شاخصهای فنی، مطالعات امکانسنجی، میزان پیشرفت فیزیکی، و نیز اثرگذاری اجتماعی و اقتصادی پروژهها صورت گیرد. پروژههایی مانند راههای روستایی، طرحهای هادی، ساخت درمانگاهها و مراکز بهداشتی، تأثیر مستقیمی بر کیفیت زندگی و عدالت فضایی دارند و باید در اولویت باشند.
۴. راهآهن رشت-آستارا؛ ابرپروژهای فراملی در انتظار تسریع
رئیس سازمان مدیریت و برنامهریزی گیلان در بخشی از سخنان خود به پروژه راهآهن رشت-آستارا بهعنوان یک طرح ملی اشاره کرد که میتواند گیلان را به نقطه کانونی ترانزیت شمال-جنوب کشور تبدیل کند. اهمیت این پروژه نهتنها در اتصال ایران به حوزه قفقاز، روسیه و اروپا از طریق خط آهن است، بلکه در ظرفیت اشتغالزایی، توسعه صادرات و جذب سرمایهگذاری خارجی نیز نقشآفرین خواهد بود. اما این پروژه هم مانند بسیاری از طرحهای ملی با تأخیر و کندی پیش میرود و نیازمند پیگیری جدیتر از سطح ملی و استانی است.
۵. از کمیت به کیفیت؛ اصلاح نگاه به توسعه عمرانی
گزارشها و آمارهای عمرانی در ایران عموماً بر تعداد پروژهها، میزان اعتبارات و درصد پیشرفت فیزیکی متمرکزند، در حالی که توسعه پایدار نیازمند نگاهی کیفیتر است. سؤالاتی نظیر اینکه کدام پروژهها منجر به کاهش فقر، بهبود سلامت، افزایش بهرهوری یا ایجاد فرصت شغلی پایدار میشوند، باید در قلب تصمیمگیری قرار گیرند.
استان گیلان در آستانه یک فرصت مهم برای عبور از رکود پروژههای عمرانی و حرکت به سمت توسعه متوازن و پایدار قرار دارد. اما این فرصت تنها زمانی به نتیجه میرسد که: پروژهها اولویتسنجی شوند و تخصیصها مبتنی بر تحلیل هزینه-فایده باشند؛ تخصیص بودجه با سرعت، شفافیت و نظارت دقیق انجام شود؛ از سیاستهای پروژهمحور فاصله گرفته و به سمت سیاستهای مسئلهمحور و مردممحور حرکت کنیم.
در غیر این صورت، افزایش اعتبارات هم صرفاً در حد یک عدد باقی خواهد ماند و «ناتمامماندن پروژهها» همچنان یکی از معضلات مزمن توسعه در گیلان خواهد بود.
دیدگاه