بومگردیهای شمال که نوستالژی خانه مادربزرگ را زنده میکنند
بومگردیهای سنتی گیلان با معماری چوبی، تلار، غذای محلی و فضای روستایی، حالوهوای خانه مادربزرگ را زنده میکنند؛ راهنمای انتخاب و رزرو بومگردی اطراف رشت.
خیلی وقتها دلمان میخواهد از شلوغی شهر، صدای مداوم بوق ماشینها، ترافیک و آپارتمانهای تنگ فرار کنیم و به فضایی برگردیم که ما را مستقیما به گذشته میبرد. همان خانههایی که وقتی بچه بودیم در تعطیلات تابستان به آنها سر میزدیم. خانههایی با درهای چوبی، حیاطهای بزرگ، درختان میوه و ایوانهایی که همیشه بوی حصیر خیس و چای دمکشیده میدادند.
این روزها با یک جستجوی ساده برای رزرو اقامتگاه بومگردی در روستاهای گیلان، متوجه میشوید که هنوز هم میشود چند روزی را در این خانههای قدیمی زندگی کرد. این اقامتگاهها هتلهای چند ستاره نیستند؛ اینجا از تختهای مجلل و بزرگ خبری نیست. در عوض، شما وارد یک جریان واقعی از زندگی روستایی میشوید.
در این مقاله میخواهیم ببینیم اقامت در خانههای سنتی و بومگردیهای اطراف رشت چه تجربههایی برای ما به همراه دارد و چرا چند روز زندگی در آنها، شبیه به یک سفر واقعی به روزهای کودکی است.
معماری بومی گیلان؛ وقتی چوب و کاهگل جای سیمان را میگیرند
اولین چیزی که در زمان ورود به این بومگردیها توجه شما را جلب میکند، شکل ساخت و مصالح استفاده شده در ساختمان خانه است. بیشتر این خانهها دو طبقه هستند و به جای تیرآهن، آجر و سیمان، با بلوکهای چوبی درختان جنگلی و ترکیب کاهگل ساخته شدهاند. دیوارها معمولا با مخلوطی از گل و ساقه برنج (کلوش) پوشانده شدهاند. این ترکیب ساده مانند یک عایق طبیعی عمل میکند؛ در روزهای گرم تابستان هوای داخل را خنک نگه میدارد و در زمستان مانع خروج گرمای بخاری هیزمی میشود.
پلههای چوبی معمولا بیرون از فضای داخلی خانه قرار دارند و حیاط را به ایوان طبقه بالا وصل میکنند. وقتی روی این پلهها قدم میگذارید، چوبها زیر پای شما کمی خم میشوند و صدای غژغژ میدهند. درهای ورودی معمولا ارتفاع کوتاهی دارند تا گرمای خانه کمتر خارج شود و از چوبهای ضخیم ساخته شدهاند که روی آنها با رنگهای آبی، سبز یا قهوهای تیره پوشانده شده است.
کف اتاقها با حصیرهای محلی بافته شده از ساقههای برنج یا گلیمهای پشمی فرش شده است. به جای تختخوابهای سنگین و تشکهای فنری، رختخوابهای پنبهای در گوشه اتاق به صورت مرتب روی هم چیده شدهاند و روی آنها با چادرشبهای رنگارنگ، چهارخانه و طرحدار پوشانده شده است. روی طاقچههای گلی میتوانید وسایل کاربردی قدیمی مثل چراغهای گردسوز شیشهای، رادیوهای قدیمی یا ظروف مسی را ببینید که دقیقا حس و حال خانههای قدیمی روستا را تداعی میکنند.
تلار؛ بهترین مکان برای دیدن مناظر و استراحت
در معماری سنتی گیلان، به ایوانهای چوبی و وسیع طبقه دوم «تلار» میگویند. تلار در این خانهها فقط یک بالکن ساده برای تماشای منظره حیاط نیست، بلکه مهمترین بخش خانه محسوب میشود که بخش زیادی از زندگی روزمره، استراحت و دورهمیها در آن جریان دارد. دور تا دور این ایوان با نردههای چوبی خراطیشده پوشانده شده و ستونهای چوبی قطور، سقف شیروانی را نگه داشتهاند. معمولا روی لبه این نردهها گلدانهای شمعدانی و گلهای محلی چیده شده است.
عصرها که آفتاب پایین میرود و هوا کمی خنکتر میشود، میزبان یک سفره حصیری روی تلار پهن میکند. یک سینی بزرگ با استکانهای کمرباریک، یک فلاسک یا قوری چای تازه دمکشیده و کلوچههای محلی فومنی، رشته خشکار یا کاکا (شیرینی محلی گیلان که با کدو حلوایی پخته میشود) روی سفره قرار میگیرد.
اما کاربردیترین ویژگی تلار در شبهای بهار و تابستان مشخص میشود. وقتی هوا گرم و شرجی است، خوابیدن داخل اتاقها با پنجرههای کوچک میتواند کلافهکننده باشد. در این مواقع، مسافران رختخوابهای پنبهای را به تلار میآورند و روی زمین پهن میکنند.
سپس یک پشهبند توری سفید رنگ و بزرگ را از میخهای سقف چوبی آویزان میکنند تا جلوی ورود پشهها و حشرات را بگیرند. خوابیدن زیر پشهبند در فضای باز، با شنیدن صدای جیرجیرکها و قورباغهها از سمت شالیزار و حس کردن خنکای دم صبح، تجربهای است که مستقیما شما را به شبهای تابستان کودکی میبرد.
بوی هیزم و طعم غذای خانگی؛ آشپزخانه بومگردیها
اگر تصمیم گرفتهاید چند روزی را در این اقامتگاهها بگذرانید، پیشنهاد میکنم قید غذاهای رستورانی، منوهای طولانی و فستفود را بزنید. در بومگردیهای روستایی گیلان، غذا خوردن خودش یک بخش اساسی از سفر است. اینجا غذاها در آشپزخانههای صنعتی و با تجهیزات مدرن پخته نمیشوند. میزبان شمالی غذا را با مواد اولیه تازه روستایی، سبزیجات حیاط و گوشت و مرغ محلی آماده میکند و پروسه پخت غذا کاملا ارگانیک است.
خوردن یک وعده صبحانه آن هم با نان محلی که همان صبح در تنور گلی گوشه حیاط پخته شده، لذت دیگری دارد. پنیر و کره محلی، مربای بهارنارنج یا بالنگ که در خانه پخته، روی سفره چیده میشوند. چای صبحانه هم معمولا در قوریهای بندزده روی آتش هیزم دم کشیده و طعم دود ملایمی دارد که با چای سازهای برقی قابل مقایسه نیست.
برای ناهار و شام، روند پخت و پز کاملا در حیاط و جلوی چشم شما انجام میشود. خیلی از میزبانها برای پختن غذاهای اصیل گیلانی مثل میرزا قاسمی، ترشتره، اناربیج یا باقلاقاتوق از اجاقهای هیزمی استفاده میکنند. آنها سیر تازه را در ظرفهای سفالی محلی به نام «نمکیار» با یک سنگ گرد میکوبند و بادمجانها را با پوست روی زغال کباب میکنند.
بوی سیر داغ، سبزیهای محلی مثل چوچاق و بادمجان کبابی در کل فضای حیاط میپیچد. خورشها در ظرفهای سفالی لعابدار سبز رنگ به نام «گمج» پخته میشوند و با کته محلی که عطر برنج دودیاش فضا را پر کرده، سر سفره میآیند.
قدم زدن در اطراف شالیزار و لمس زندگی واقعی روستا
تجربه اقامت در بومگردی فقط به فضای داخل خانه و حیاط محدود نمیشود. محیط اطراف این اقامتگاهها پر از مسیرهای دیدنی و محلی است که شما را مستقیما به دل زندگی روزمره مردم روستا میبرد. کافی است یک جفت کفش راحتی بپوشید و از دروازه چوبی یا فلزی اقامتگاه بیرون بروید. در بیشتر روستاهای اطراف رشت، با چند دقیقه پیادهروی از میان خانهها، به شالیزارهای وسیع برنج میرسید که تا چشم کار میکند ادامه دارند.
مسیرهای اطراف شالیزار معمولا جادههای خاکی باریکی هستند که دو طرف این مسیرهای خاکی، جویهای آبی جریان دارد که آب رودخانه را به زمینهای کشاورزی میرساند. اگر در فصل بهار به این روستاها سفر کنید، زمینها پر از آب هستند و کشاورزان با لباسهای کار تا زانو در گل فرورفتهاند و مشغول نشاء ساقههای سبز برنج هستند. اما در اواخر تابستان، همین زمینهای پر از آب تبدیل به یک دشت یکدست طلایی میشوند و بوی ساقه خشک برنج در هوا پر میشود.
هنگام قدم زدن در این مسیرها و کوچههای روستا، سوپرمارکتهای کوچک محلی را میبینید که اهالی دور آن جمع شدهاند. سگهای گله محلی در سایه درختان دراز کشیدهاند و تراکتورهایی که با بار شالی از جادههای باریک با صدای بلند عبور میکنند ، همگی بخشی از این تصویرند.
پیدا کردن بومگردی مناسب در رشت و یک یادآوری مهم
پیدا کردن خانهای که دقیقا ویژگیهای سنتی و اصالت خود را حفظ کرده باشد، نیاز به دقت دارد. بعضی از خانهها ممکن است از بیرون ظاهر سنتی داشته باشند اما فضای داخلیشان کاملا مدرن شده باشد و خبری از تلار و پشهبند در آنها نباشد. برای تجربه واقعی خوابیدن در فضای باز و بیدار شدن با بوی نان محلی، باید پیش از حرکت به سمت مقصد، امکانات هر خانه را بسنجید.
برای پیدا کردن یک اقامتگاه رشت که هم دسترسی خوبی به جادههای اصلی و مناطق دیدنی داشته باشد و هم بافت بومی و چوبی خودش را کاملا حفظ کرده باشد، سایتهای مطمئن اجاره ویلا بهترین راهنما هستند. جاجیگا یکی از مطمئنترین پلتفرمها برای رزرو این اقامتگاههاست که میتوانید در آن عکسهای واقعی از حیاط، ایوان و اتاقهای بومگردی را ببینید و نظرات مسافران قبلی را درباره کیفیت غذاهای محلی، تمیزی رختخوابها و رفتار میزبان با دقت بخوانید.
فقط حواستان باشد برای اجاره ویلا قبل از سفر اقدام کنید؛ این خانههای محبوب روستایی ظرفیت محدودی دارند و بستگی به نوع و امکانات اقامتگاه، خیلی زود در تعطیلات و آخر هفتهها پر میشوند. پس حتما پیش از شروع سفر رزرو خود را قطعی کنید تا خیالتان بابت محل اقامت راحت باشد و در طول مسیر درگیر پیدا کردن جای خواب نشوید.
دیدگاه