چالشهای دوگانه: تقابل آموزش مجازی و ارزیابی حضوری شکافی در مسیر یادگیری
از نقطه نظر فنی، فضای آموزش مجازی با موانع متعددی روبروست که فرآیند انتقال دانش را با اختلال های طاقتفرسا مواجه میکند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، فرشته نرگسی در یادداشتی نوشت:
ترکیب «تدریس آنلاین» و «آزمون حضوری» در نظام آموزشی، پدیدهای است که هرچند با نیت تسهیل و گسترش دسترسی به آموزش شکل گرفته، اما در عمل شکافی عمیق میان دانشآموزان و آموزش ایجاد کرده و چالشهای متعددی را به همراه آورده است. این شکاف، نه تنها در درک مفاهیم، بلکه در تجربه کلی یادگیری و حتی در مهارتهای بنیادین اجتماعی دانشآموزان خود را نمایان میسازد.
از نقطه نظر فنی، فضای آموزش مجازی با موانع متعددی روبروست که فرآیند انتقال دانش را با اختلال های طاقتفرسا مواجه میکند:
۱.ناپایداری اتصال اینترنت: قطع و وصل شدن مکرر اینترنت، یکی از بزرگترین معضلات آموزش آنلاین است. این ناپایداری، ارتباط دانشآموز را مختل کرده، توضیحات معلم را ناقص میگذارد و باعث میشود دانشآموز نتواند به طور کامل از محتوای آموزشی استفاده کند. این وقفه ی مداوم، تمرکز دانش آموز را از بین برده و خستگی و کلافگی را به ارمغان میآورد.
بسیاری از پلتفرمها و اپلیکیشنهای آموزشی، هنوز از نظر فنی به حد کافی رشد نکرده اند. باگهای نرمافزاری، رابط کاربری نامناسب، عدم سازگاری با گوشی های مختلف و پیچیدگی استفاده، همگی میتوانند تجربه یادگیری را ناخوشایند کنند. این ضعفها، فراتر از یک ناراحتی جزئی، مستقیماً بر فرآیند یادگیری تأثیر منفی گذاشته و کارایی را کاهش میدهند.
۲.پیامدهای حضور مداوم در فضای مجازی
حضور طولانیمدت در محیط مجازی، پیامدهای روانشناختی و اجتماعی خاص خود را دارد:
۳.خستگی دیجیتال: نگاه مداوم به صفحه نمایش، چه برای کلاس درس و چه برای فعالیتهای دیگر، منجر به خستگی چشم، سردرد و کاهش توانایی تمرکز میشود. این خستگی، همانند خستگی فیزیکی، توانایی یادگیری و پردازش اطلاعات را به شدت کاهش میدهد.
۴.حواسپرتیهای فزاینده: فضای مجازی مملو از عوامل حواسپرتی است؛ از نوتیفیکیشنهای شبکههای اجتماعی گرفته تا پیشنهادهای جذاب محتوایی. دانشآموزانی که بخش عمدهای از زمان خود را در این فضا سپری میکنند، بیش از پیش در معرض این حواسپرتیها قرار دارند و حفظ تمرکز بر درس برایشان دشوارتر میشود.
۵.تضعیف مهارتهای اجتماعی: تعاملات چهره به چهره، بخش حیاتی رشد اجتماعی کودکان و نوجوانان است. آموزش مجازی، هرچند تلاش میکند تا حدودی این خلا را پر کند، اما نمیتواند جایگزین کامل تعاملات رو در رو در کلاس درس، حیاط مدرسه یا فعالیتهای گروهی باشد. این کمبود تعامل، میتواند منجر به ضعف در مهارتهایی مانند همدلی، مذاکره، کار تیمی و درک زبان بدن شود.
پیوند میان آموزش مجازی و آزمونهای حضوری، یکی از اساسیترین چالشهاست که نوعی عدم قطعیت و نابرابری در سنجش ایجاد میکند.
۶.تفاوت محیطی و فشارهای روانی: دانشآموز در طول فرآیند یادگیری، با ابزارهای دیجیتال و در محیطی صرفا خودآموز (حتی اگر کلاس آنلاین باشد) آموزش میبیند. این محیط، اغلب انعطافپذیرتر و کمفشارتر است. اما ناگهان، برای سنجش آموختههایش، در محیطی متفاوت، رسمی و تحت فشارِ آزمون حضوری قرار میگیرد. این تغییر ناگهانی، میتواند اضطراب امتحان را تشدید کرده و عملکرد واقعی دانشآموز را تحت تأثیر قرار دهد.
۷.عدم تطابق ابزارهای سنجش و یادگیری: ابزارهای سنجشی که در آزمون حضوری به کار میروند (مانند توانایی پاسخگویی سریع به سوالات کتبی، مدیریت زمان در جلسه آزمون و…) ممکن است با مهارتهایی که در طول آموزش مجازی تقویت شدهاند، همخوانی کامل نداشته باشند. این عدم تطابق، باعث میشود که سنجش، تصویری کامل و دقیق از میزان یادگیری واقعی دانشآموز ارائه ندهد.
۸.چالش عدالت آموزشی: این عدم همسویی، مسأله عدالت آموزشی را به چالش میکشد. دانشآموزانی که به دلایل مختلف (فنی، محیطی، یا حتی سبک یادگیری) در محیط آموزش مجازی عملکرد ضعیفتری دارند، ممکن است در آزمون حضوری نیز نتوانند تواناییهای واقعی خود را نشان دهند. این وضعیت، نابرابریها را تشدید کرده و فرصتهای برابر را از برخی دانشآموزان سلب میکند.
ترکیب آموزش مجازی و آزمون حضوری، نیازمند بازنگری و اصلاحات جدی است.
* کارشناس ارشد ادبیات کودک و نوجوان
دیدگاه