به دنبال طراحی غیراستاندارد سوالات امتحانات نهایی‌

طریقه هم زدن حلیم در امتحان نهایی | وقتی «عدالت آموزشی» در طراحی سوالات گم شد

قصه این است که قرار بود با حذف کنکور و افزایش سهم امتحانات نهایی در گزینش دانشجو برای دانشگاه‌ها، تبعیض و بی‌عدالتی را در کنکور کاهش دهیم و امکان قبولی را به برابری نزدیک کنیم، اما نتیجه‌ای که عاید شده خلاف اینهاست.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، به نقل از فرهیختگان، قصه این است که قرار بود با حذف کنکور و افزایش سهم امتحانات نهایی در گزینش دانشجو برای دانشگاه‌ها، تبعیض و بی‌عدالتی را در کنکور کاهش دهیم و امکان قبولی را به برابری نزدیک کنیم، اما نتیجه‌ای که عاید شده خلاف اینهاست؛ چراکه در سال‌های اخیر و با افزایش تاثیر سوابق تحصیلی، حواشی مختلفی پیش آمد و نشان داد که آموزش‌و‌پرورش از عهده مدیریت این حواشی برنمی‌آید. حواشی مثل تقلب‌ در جلسات امتحان نهایی، از تقلب‌ به شکل و سیاق قدیم گرفته تا شیوه‌های امروزی و به‌کار گرفتن میکروفون‌های ریز در زیر ماسک‌ها. این تنها یکی از چند حاشیه امتحانات نهایی و خطای فاحش مدیریتی آموزش‌و‌پرورش در برگزاری امتحانات نهایی است. یکی از چالش‌های دیگر، لو رفتن سوالات آزمون نهایی است.

سال گذشته در کانال‌های مختلفی، پیش از برگزاری امتحانات نهایی یا حین برگزاری امتحان، سوالات برخی از امتحانات در کانال‌های تلگرامی بارگذاری می‌شد. سوای اینکه چگونه و از چه طریقی سوالات منتشر شد و منتشر‌کنندگان سوالات خود دانش‌آموزان بودند یا افرادی خارج از فضای آموزش‌و‌پرورش، اساسا لو رفتن سوالات امتحان نهایی که قرار بود بار کنکور را کم کند، مساله است.

امسال دقیقا همین ماجرا تکرار شد و باز هم به شکل عجیبی برخی سوالات امتحانات نهایی در دسترس کانال‌های تلگرامی قرار گرفته است. مشرق در گزارشی و با انتشار یک ویدئوی ارسال‌شده از سوی دنبال‌کنندگان خود، مدعی است که در ویدئوی منتشر‌شده، سوالات و پاسخ سوالات امتحانات نهایی در ده‌ها کانال بزرگ تلگرامی لو رفته که مطابق وب‌سایتی که به صورت آنلاین، ساعت و زمان لحظه‌ای را به نمایش می‌گذارد، از حدود ساعت ۰۷:۴۷ صبح، تنها چند دقیقه پس از شروع امتحان نهایی سراسری مدارس، سوالات و پاسخ‌ها لو رفته است.

همان‌طور که اشاره شد، خرداد ماه ۱۴۰۲ نیز تنها چند دقیقه پس از برگزاری اولین امتحان نهایی، سوالات امتحان منتشر شد. نقدی که دانش‌آموزان در رابطه با انتشار و درز کردن آن دارند، این است که به همان شیوه‌ای که سوالات در اختیارشان قرار می‌گیرد، به همان شکل نیز پاسخ‌ها احتمال دارد به دست دانش‌آموزان در جلسات امتحان هم برسد.

با وجود اینکه ۲۶ اردیبهشت ماه، رئیس مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت وزارت آموزش‌و‌پرورش در نشست خبری از تمهیدات جدی این وزارتخانه برای برگزاری امتحانات نهایی گفته است اما همچنان این سوال مطرح است که اگر تمهیداتی مانند راکت، سیگنال‌یاب و دوربین مداربسته در حوزه‌های امتحانی وجود دارد، پس چرا باید مجددا شاهد لو رفتن سوالات امتحانات نهایی باشیم؟ البته که اجرا و ضمانت امنیت حوزه‌های نهایی برای وزارتخانه‌ای که از عهده صدور کارت ورود به آزمون هم عاجز مانده بود، امری شبیه به شوخی است و با توجه به پیشینه عملکردش در همین چند هفته گذشته، نباید این اظهارات را جدی گرفت.

کنکور برای دانش‌آموزان هم‌نسل ما یک غول بود. توجه کنید! تنها یک غول بود. ولی ظاهرا با تاثیر سوابق تحصیلی بر کنکور، موانع رسیدن به دانشگاه به چندین غول در چند مرحله تبدیل شده‌اند که اگر در هر کدام از آنها موانع بر روند شما تاثیر بگذارد، در هر صورت نسبت به دانش‌آموزانی که شرایط بهتر دارند، باخته‌اید.

هرچند تصمیم اولیه تاثیر سوابق تحصیلی، تصمیم نادرستی نبود اما در دو سال گذشته، خیریتی که آموزش‌و‌پرورش برای دانش‌آموزان در نظر گرفته بود، با بی‌تدبیری‌های خود این وزارتخانه مانند لو رفتن سوالات امتحان نهایی حالا به شری تبدیل شده که خود آموزش‌و‌پرورش درحال انکار آن است.

حالا دیگ حلیم را چگونه هم بزنیم؟

القصه، امسال به جز لو رفتن سوالات امتحانات نهایی شاهد غیراستاندارد بودن سوالات نیز بودیم.

در اقدامی غیرقابل‌باور یکی از سوالات امتحان نهایی علوم پایه نهم، آمده بود: «پخت حلیم در ایام محرم و ماه مبارک رمضان در بسیاری از استان‌های کشور مرسوم است. برای پخت و هم زدن حلیم در دیگ‌های بزرگ از کفگیرهایی با دسته‌های بلند استفاده می‌شود. توضیح دهید استفاده از این کفگیرها چگونه باعث راحتی کار می‌شود؟»
به دنبال غیراستاندارد بودن این آزمون، ۸۶ هزار نفر کارزار اعتراض به امتحان نهایی علوم پایه نهم را امضا کرده‌اند و نه‌تنها دانش‌آموزان بلکه معلم‌ها هم به این شیوه از سوالات معترض بودند.

یک منبع آگاه در آموزش‌و‌پرورش در رابطه با کلیت تغییر الگوریتم سوالات امتحان نهایی به «فرهیختگان» می‌گوید: «نوع نگرش به سوالات تغییر کرده و حافظه‌محور نیست. در حوزه ابتدایی، سوالات عملکردی است و در متوسطه هم سوالات مفهومی است. دیگر اینگونه نیست که دانش‌آموزان یک متنی را حفظ کنند. شبیه‌سازی موقعیت، توصیف یک شرایط و به‌طور کل تحلیلی است و باید با توجه به اهداف آن کتاب درسی به موقعیت برسند.»

طرح سوالات مفهومی، نیازمند برخورداری از یک کیفیت آموزشی مناسب است. بدیهی است دانش‌آموز مدرسه دولتی که از حداقل‌های استانداردهای آموزشی برخوردار است، در این ماراتن بازنده خواهد بود و باز هم این نوع سوالات به نفع دانش‌آموز مدارس غیردولتی است؛ چراکه با توجه به کیفیت مناسب و کلاس‌های مختلف فوق‌العاده، امتحان نهایی را -با درنظر گرفتن تاثیر سوابق تحصیلی- یک پکیج خواهند دید و در این پکیج، طرح سوالات مفهومی را هم درنظر خواهند گرفت و برای تقویت قوه استدلالی دانش‌آموز، وقت خواهند گذاشت.

در اینجا برای دانش‌آموز مدرسه دولتی احتمال قبولی و تاثیر نمرات امتحانات نهایی ۵۰ درصد بود و حالا به ۳۰ درصد خواهد رسید. عدالت آموزشی که رهبر انقلاب در فرمایشات خود روی آن تاکید داشت، کجای ماجرا و سیاست جدید امتحانات نهایی است؟

کجای مسیر عدالت آموزشی قرار داریم؟

این منبع آگاه البته به «فرهیختگان» می‌گوید سال گذشته و پس از انتشار ارزیابی امتحانات نهایی، نمره مدارس غیردولتی از مدارس دولتی کمتر بود.

در پاسخ به این ادعا در ابتدا باید گفت که اگر این اتفاق صورت گرفته است، آموزش‌و‌پرورش باید به‌عنوان دستاورد خود موضوع را رسانه‌ای می‌کرد و دلیل غیررسانه‌ای شدن آن را توضیح می‌داد. مساله بعدی این است که اساسا مساله عدالت آموزشی و آنچه که روشن است، جلو بودن مدارس غیردولتی در کیفیت آموزشی است. واقعیت این است که مجموعه حواشی پیش‌آمده درخصوص برگزاری امتحانات نهایی، دانش‌آموزان مدارس دولتی و خصوصا دانش‌آموزان مناطق محروم و کم‌برخوردار را فرسنگ‌ها از صندلی برترین دانشگاه‌ها دور کرده است و عدالت آموزشی، چه در معنای عام و چه در معنای در اختیار گذاشتن فرصت برابر آموزش -حتی با سیاست‌های جدید امتحانات نهایی- اجرایی نشده است. به نظر می‌رسد که سیاست جدید، اگرچه با رویکردی مثبت سعی دارد در مسیر عدالت آموزشی گام بردارد اما ظاهرا نگاه آن است که رسیدن یا نرسیدن به قله یا اینکه دقیقا کجای مسیر هستیم، آنقدرها هم اهمیتی ندارد.

کنکور تنها یک غول بود برای رسیدن به دانشگاه بود. هر دانش‌آموز در حد وسع خود مانند جایگاه اجتماعی و جایگاه اقتصادی و البته هوش و ذکاوت شخصی‌اش، برای رسیدن به یکی از صندلی‌های دانشگاه‌های برتر تلاش می‌کرد. در طی این مسیر، مافیای کنکور با توجه به موقعیتی که پیش آمده بود، رشد کرده و توانسته بود جایگاه ویژه‌ای هم در میان دانش‌آموزان کنکوری پیدا کند.

تاثیر سوابق تحصیلی و بالا و پایین شدن این تاثیر، تلاش دانش‌آموزان در مسیر رسیدن به صندلی دانشگاه را تنها به کنکور محدود نکرد. البته که این فرصتی بود برای دانش‌آموزان. اما وزارت آموزش‌و‌پرورش با تغییر سیاست یا به قول خود تغییر الگوریتم طراحی سوالات امتحانات نهایی و بسنده نکردن به کتاب‌های آموزشی، مهر تاییدی بر طبقاتی بودن آموزش زد و نشان داد نه‌تنها در کنکور بلکه در امتحانات نهایی هم شایستگی ورود با کسانی است که مدارس استعدادهای پنهان‌شان را کشف خواهد کرد و این دقیقا همان نقطه گمشده مدارس دولتی است که سال‌ها فعالان حوزه آموزش‌و‌پرورش آن را فریاد زدند. از این رو حواشی پیش‌آمده برای امتحانات نهایی، ما را از مسیر عدالت آموزشی مدنظر سیاست اصیل جمهوری اسلامی، دور خواهد کرده است و آموزش‌و‌پرورش باید هر چه زودتر، فکری برای حل گره پیش‌آمده کند.

Share