از کاهش آبدهی رودخانه ولگا تا افزایش تبخیر؛

دریای خزر ۲۴درصد کوچک‌تر خواهد شد؟! | شدید‌ترین پیامدها متوجه “روسیه”

معاون سازمان حفاظت محیط زیست گفت: کاهش تراز آب دریای خزر در سواحل شمالی خزر به‌ویژه روسیه و قزاقستان به‌دلیل شیب ملایم و عمق کم آب‌های ساحلی، تبعات بسیار شدیدتری خواهد داشت.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا به نقل از تسنیم، دریای خزر در سال‌های اخیر توسط عواملی مختلفی از جمله آلودگی‌های نفتی، ورود فاضلاب، آلودگی‌های پلاستیکی و… تهدید می‌شود اما میان همه تهدیدات«کاهش تراز آب دریای خزر» در زمان حاضر اصلی‌ترین تهدید این دریا محسوب می‌شود.

«تراز آب» ارتفاع کف تا سطح یک دریا یا دریاچه را نشان می‌دهد.

نتایج پژوهش‌ها نشان می‌دهد، طی دو دهه اخیر روند کاهش تراز آب خزر طولانی‌تر شده و شدت کاهش تراز آب به‌ویژه در سال‌های اخیر شدت یافته به‌طوری که تنها در سال ۱۴۰۱، تراز آب ۲۶ سانتی‌متر کاهش یافته است! در مجموع از سال ۱۳۷۵ تا ۱۴۰۱ که روند کاهش تراز آب شروع شده، حدود ۲ متر از سطح آب کاهش یافته و به کمترین میزان در ۳۰ سال اخیر رسیده است.

بر اساس سناریوهای مختلف، سطح آب دریای خزر تا پایان قرن حاضر ۹ تا ۱۸ ‌متر پایین خواهد رفت! سطح دریای خزر به‌صورت فزاینده‌ای پایین‌تر می‌آید و شتاب کاهش آب در حال افزایش است، با توجه به اینکه آب‌های بخش روسیه و ترکمنستان خزر، کم‌عمق است، با افت 9متری آب، حدود ۲۴ درصد از مساحت سطح خزر کوچک خواهد شد و اگر ۱۸ متر آب افت کند، ۳۴ درصد از سطح این دریاچه خشک خواهد شد!

در رابطه با مهم‌ترین عوامل پسروی آب دریای خزر، دکتر مجتبی ذوالجودی؛ معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست به تسنیم گفت: آب‌های سطحی حدود ۷۴ تا ۸۵ درصد آب ورودی خزر را تأمین می‌کند که طبق برآوردها، رودخانه ولگا با حدود ۲۵۰ میلیارد مترمکعب از کل ۳۲۰ میلیارد مترمکعب، تأمین‌کننده حدود ۸۰ درصد آب ورودی به خزر است.

وی با بیان اینکه کل رودخانه‌های حوضه آبریز جنوبی خزر (سواحل ایران) حدود ۵ درصد از کل ورودی را تأمین می‌کند، ادامه داد: کاهش آبدهی رودخانه ولگا و افزایش تبخیر آب خزر به‌همراه افزایش حرارت از مهمترین عوامل کاهش تراز و پسروی آب خزر در سال‌های اخیر هستند.

معاون سازمان حفاظت از محیط زیست با بیان اینکه دمای آب خزر در سال ۱۴۰۰ نسبت به میانگین بلندمدت یک درجه افزایش یافته است، اظهار کرد: البته نوسانات سینوسی تراز آب خزر به‌طور طبیعی و طی صدها سال گذشته رخ داده است و همواره طی چندین سال تراز آب خزر افزایش و در ادامه طی چندین سال روند کاهشی را طی کرده است اما طی دو دهه اخیر، روند کاهش تراز آب خزر طولانی‌تر شده و شدت کاهش تراز آب نیز به‌ویژه در سال‌های اخیر شدت یافته است.

ذوالجودی با اشاره به افزایش 4درصدی میزان تبخیر از سطح دریای خزر نسبت به میانگین ۲۰ سال اخیر گفت: این مورد توأم با کاهش میزان بارش موجب تشدید کاهش تراز آب خزر شده است. کاهش تراز آب خزر در سواحل شمالی خزر به‌ویژه روسیه و قزاقستان به‌دلیل شیب ملایم و عمق کم آب‌های ساحلی، تبعات بسیار شدیدتری دارد و بخش‌های وسیعی از سواحل آن مناطق خشک می‌شود.

وی افزود: البته این وضعیت تاحدودی در سواحل شرق خزر در منطقه میانکاله و خلیج گرگان تا تالاب گمیشان در آب‌های ایران وجود دارد به‌طوری که کاهش تراز آب موجب پسروی آب در خلیج گرگان و تالاب گمیشان شده و خسارات زیست‌محیطی و اقتصادی ـ اجتماعی را به‌همراه داشته است.

معاون سازمان حفاظت محیط زیست درباره برنامه‌ها و اقدامات مختلفی که قرار است برای کاهش اثرات پسروی آب خزر و بهبود وضعیت این مناطق انجام شود، توضیح داد: عملیات لایروبی کانال‌های ورودی خلیج گرگان، طرح پمپاژ آب از نکارود به خلیج گرگان، مطالعات جهت کاهش اثرات تغییرات اقلیم، برنامه بهینه‌سازی و کاهش مصرف آب بخش‌های کشاورزی و شیلات توسط وزارت جهاد کشاورزی و افزایش ورودی آب به خلیج، پایش محیط زیست منطقه و بررسی روند تغییرات و… از جمله این اقدامات هستند.

وی درباره مهمترین پیامدهای کاهش تراز و پسروی آب خزر گفت: خشک شدن تالاب‌ها، خلیج‌ها و زیستگاه‌های ساحلی، تخریب اکوسیستم‌ها، افزایش مخاطرات زیست‌محیطی (خلیج گرگان و میانکاله در سواحل شرق خزر در ایران، خلیج ترکمن‌باشی ترکمنستان، خلیج باکو آذربایجان و…)، افزایش غلظت آلودگی‌ها و آلاینده‌های دریای خزر در آب‌های ساحلی، خلیج‌ها و تالاب‌های ساحلی، اثرات مخرب بر منابع آبزی و کاهش ذخایر شیلاتی، کاهش و تخریب تنوع زیستی به‌ویژه در نواحی ساحلی و تالاب‌های ساحلی، اثرات منفی بر تأسیسات ساحلی از جمله بنادر و اسکله‌ها، افزایش پهنه‌های ساحلی خشک‌شده و ایجاد پدیده ریزگرد از این نواحی و ایجاد معضلات و چالش‌های اجتماعی، اقتصادی و ناشی از پسروی آب خزر هستند.

دیدگاه‌ها

۲ دیدگاه
  1. محمد- یک احتمال ضعیف : وجود اقدامات غیرعادی مخفی منجر به کاهش آب دریای کاسپین ... ۳۰ مرداد ۱۴۰۲ - ۰۱:۲۳
    احتمال فوق ، یک احتمال ضعیف اما قابل تامل است... به گفته مدیر مرکز مطالعات و تحقیقات دریای خزر ، سال گذشته بارشها در شمال کاسپین حتی بالاتر از مقدار نرمال بود ، ولی باز شاهد شدت یافتن کاهش سطح آب آن بودیم ..... که این مورد بسیار بسیار عجیب است ... آیا این احتمال وجود دارد که اقداماتی مخفی در زیر بستر این دریا در حال انجام باشد که منجر به کاهش آب آن شده است ؟؟!!!! ......... به نقل از ایرنا مورخ 1402/5/28 : " ...مدیر مرکز مطالعات و تحقیقات دریای خزر گفت: سال گذشته شاهد شدت‌گرفتن میزان کاهش بودیم در حالی که وضعیت بارش این امر را تأیید نمی‌کرد، به‌خصوص در شمال دریا وضعیت بارش‌ها نرمال و تا حدودی بالاتر از نرمال بود. این میزان بارش‌ها به‌خصوص در نیمه نخست سال که سیلابی شدن رودخانه‌ها را به همراه داشت و طبعاً می‌بایست موجب افزایش سطح آب دریا شود اما در عمل اثر چندانی نداشت. ... "
  2. محمد ۲۹ مرداد ۱۴۰۲ - ۲۳:۵۳
    بیشتر هیاهوی تبلیغاتی داخلی است ( که چندی است براه افتاده ) ، تا واقعیت... روسیه سرزمین بسیار سرد و پر آبی است که به هیچ وجه تا سالیان سال احتیاج به ساخت سدهای متعدد برروی رود ولگا را نخواهد داشت ، چون به غیر از ولگا رودها و منابع آبی بیشمار دیگری هم دارد. علیرغم اینکه گرمایش جهانی هم در کاهش سطح دریاچه ها تاثیر دارد ولی قطعا تاثیر آن در حدی نیست که در این مقاله و مطالب مشابه عنوان میشود . در نتیجه اگر همه چیز طبق روال عادی خود پیش برود مشکل حادی این دریاچه بزرگ را تا هزاران هزار سال و بیشتر تهدید نخواهد کرد ، مگر مشکلات ناشی از اقدامات تخریبی برخی کشورهای همسایه بخصوص آذربایجان که با آلودگی بسیار تاسیسات نفتی بسیار غیر استاندارد خود ، آلودگی بسیاری را وارد این دریاچه میکند ، و در سطحی پایین تر برداشت آب توسط ترکمنستان و قزاقستان از این دریاچه. متاسفانه پاسخ دستگاه دیپلماسی کشور ما به این اقدامات تخریبی همسایگان ما بر روی دریای کاسپین ، تقریبا هیچ بوده است ...
دیارمیرزا نظراتی را که حاوی توهین، هتاکی و افترا باشد، منتشر نخواهد کرد.
  • از انتشار نظراتی که فاقد محتوا بوده و صرفا انعکاس واکنشهای احساسی باشد جلوگیری خواهد شد.
  • لطفا جهت بوجود نیامدن مسائل حقوقی از نوشتن نام مسئولین و شخصیت ها تحت هر شرایطی خودداری نمائید.
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • در صورت وارد کردن ایمیل خود، پس از تعیین تکلیف نظر موضوع به اطلاع شما خواهد رسید.

دیدگاه خود را بنویسید

اخبار ویژه