قابل توجه میراث فرهنگی گیلان؛

در قزوین، تاریخ نفس می‌کشد؛ در رشت، تاریخ دفن می‌شود

در حالی که قزوین با حفظ بناهای تاریخی‌اش به بازخوانی خاطره جمعی شهروندانش پرداخته، در رشت کمتر نشانی از چنین سیاست‌هایی دیده می‌شود.

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، در سفر نوروزی ۱۴۰۴ به شهر قزوین، یکی از نکاتی که بیش از همه توجه‌مان را جلب کرد، حضور پررنگ خانه‌های تاریخی در بافت شهری و نوع برخورد مدیریت شهری و میراث فرهنگی با این آثار ارزشمند بود. در شعاعی بسیار محدود در قلب قزوین، می‌توان مجموعه‌ای از بناهای تاریخی، خانه‌های قدیمی و آثار باستانی را مشاهده کرد؛ مجموعه‌ای که نه‌تنها حفظ شده، بلکه در بسیاری از موارد به شکل خلاقانه‌ای در زندگی امروز مردم ادغام شده‌اند.

خانه‌هایی مثل خانه زعیم که حالا تبدیل به کافه‌ای دلنشین شده، یا خانه موزه ابوترابی، خانه یزدی‌ها، خانه رئوفی، خانه امیرکبیر و حسینیه امینی‌ها نه‌تنها تخریب نشده‌اند، بلکه با مرمت و ثبت رسمی، به بخشی از هویت فرهنگی-گردشگری شهر تبدیل شده‌اند. این بناها در کنار بازار سنتی قزوین، فضایی زنده و پویا برای بازدیدکنندگان و ساکنان شهر فراهم کرده‌اند.

طبق آمار منتشرشده در خبرگزاری ایرنا در سال ۱۴۰۱، دست‌کم ۶۵ خانه تاریخی در قزوین به ثبت رسیده‌اند که بیشترشان متعلق به دوره قاجار هستند. بسیاری از این خانه‌ها با کاربری‌هایی چون موزه، مرکز فرهنگی یا حتی کافه به حیات خود ادامه می‌دهند.

این تجربه قزوینی، وقتی با وضعیت مشابه در رشت و گیلان مقایسه می‌شود، طعم تلخ حسرت را به همراه دارد. در رشت، شهری با پیشینه فرهنگی درخشان، بسیاری از خانه‌های قدیمی و باارزش در سال‌های اخیر یا تخریب شده‌اند یا به حال خود رها گشته‌اند. اماکنی چون خانه داروخانه کارون، خانه مادری هوشنگ ابتهاج و بسیاری از بناهای مشابه که می‌توانستند امروز به نقاط فرهنگی و گردشگری مهمی تبدیل شوند، به‌جای مرمت، تخریب و جایگزین شده‌اند با پارکینگ، مجتمع تجاری یا ساختمان‌های بی‌هویت چند طبقه.

در حالی که قزوین با حفظ بناهای تاریخی‌اش به بازخوانی خاطره جمعی شهروندانش پرداخته، در رشت کمتر نشانی از چنین سیاست‌هایی دیده می‌شود. آنچه در قزوین رخ داده، حاصل برنامه‌ریزی، نگاه مسئولانه میراث فرهنگی و همکاری بخش خصوصی برای مرمت و بهره‌برداری معقول از فضاهای تاریخی است؛ موضوعی که در گیلان یا نادیده گرفته شده یا با بی‌برنامگی مواجه بوده است.

از سوی دیگر قزوین با برخورداری از مجموعه‌ای ارزشمند از موزه‌های متنوع، از جمله موزه مردم‌شناسی حمام قجر، موزه خوشنویسی چهلستون، موزه شهر قزوین، موزه فرهنگ و هنر مدرسه دیانت، موزه باغستان (عمارت باغ سپهدار)، موزه دکتر علی‌اکبر صالحی، موزه شاهنامه، موزه شهربانی، موزه بلدیه و دیگر فضاهای فرهنگی، به‌خوبی جایگاه خود را به‌عنوان یکی از شهرهای فرهنگی کشور تثبیت کرده است. این تنوع و گستردگی موزه‌ای، گویای توجه ویژه مدیران و مسئولان قزوین به حفظ میراث فرهنگی، هویت تاریخی و ارتقای آگاهی عمومی از طریق توسعه زیرساخت‌های فرهنگی است.

شهرهایی مثل قزوین نشان می‌دهند که میراث فرهنگی صرفاً یک گذشته نیست، بلکه امکان زندگی امروز و آینده را نیز تعریف می‌کند. خانه‌های تاریخی اگر تنها به چشم سازه‌ای فرسوده دیده شوند، چیزی جز تخریب و نابودی در انتظارشان نخواهد بود. اما اگر همان بناها را به‌عنوان فرصت‌های فرهنگی، گردشگری و حتی اقتصادی بشناسیم، می‌توانند همچنان زنده بمانند و تنفس کنند.

امید است مسئولان شهری و میراث فرهنگی گیلان، پیش از آنکه فرصت‌های باقیمانده هم از میان برود، از تجربه شهرهایی مثل قزوین بیاموزند و خانه‌های قدیمی را نه به‌عنوان مانع، بلکه به‌عنوان میراثی زنده، قابل احیا و الهام‌بخش نگاه کنند.

نویسنده صابر عاشری لشت‌ نشائی
منبع دیارمیرزا

دیدگاه‌ها

۱۱ دیدگاه
  1. دیلمانی ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۰۲:۴۰
    خیلی دیر از خاب بیدار شدین ، رشت با اون همه تاریخ و تمدن و شهر اولین‌ها بودن ، حالا شده شهر شکم ..شکم پلا..
  2. محفوظ ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۰۰:۱۵
    عزیزم دیار میرزای سرافراز سربدار شمال مخصوصا گیلان عزیز از آستارا تا چابکسر و حتی مازندران و گلستان چند ویژگی داره که جاهای دیگر نداره اول جنگل های هیرکانی چند میلیون ساله دوم دریای کاسپین و ماهی های آزاد،سفید و ماهی های خاویاری که خاویاری پرخاصیت و از طلا بارزش تر و ... سوم زمین های برنج و باغات مرکبات البته مرکبات در بعضی شهر های جنوب کشور وجو داره بارش های فراوان در طول سال و از همه مهمتر از همه مهمتر از همه مهمتر مردم خون گرم و با اخلاق و با استعداد که بالاترین سرمایه شمال است گیلان فقط رشت نیست گیلان از آستارا تا چابکسر و شمال فقط گیلان نیست از آستارا تا شرقی ترین قسمت استان گلستان حفظ این ویژگی ها طبیعی به همراه مردم خونگرم و بااخلاق و با استعداد و مومن و با کلاس از هر چیزی بالاتر و والاتر است قربان همه گیل ها ،تالش ها، گالش ها و مازنی ها و استان گلستانی ها
  3. جانم فدای رهبر ۷ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۰۰:۰۹
    در استان گیلان منابع طبیعی وجنگل نابود میشه آثار باستانی پیشکش
  4. شهرزاد ۶ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۰۱:۰۱
    ما قزوینیا اهميت ابن مکان هارو میدونیم و ب بهترین نحو مراقبشونیم?
  5. ناشناس ۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۲۲:۰۶
    رشت خیلی بد بود
  6. زهرا ۴ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۱۱:۴۰
    رشت شهردار و شهرداری درست و حسابی نداره آسفالت کوچه ها رو مرمت نمی‌کنند اماکن تاریخی پیشکش. کوچه هاش هم انگار یه مار انداختند داخل شهر دنبالش کوچه ساختند . بجز معدود کوچه های گلسار ، همه جا داغون . البته خود مردم هم من دیدم در مقایسه با شهرهای اطراف مثل لاهیجان یا چابکسر ، اصلا علاقه ای به تمیز بودن ندارند زباله ها رها ، خونه ها اینقدر درب و داغون که آدم شک میکنه قابل سکنی باشه ، کم کاری شهرداری هم مزید بر علت.
  7. فرامرز کریمی ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۱۹:۲۵
    عزیزم ، بحث بومی بودن و یا نبودن مسئولان مهم نیست . اینجا ایران است و وطن ما است و هرکسی که عشق و علاقه به ایران داشته باشد می تواند کار کند و به این کشور خدمت کند . فراموش نکرده ایم که بسیاری از مدیران گیلانی هم بودند که در استان های دیگر خدمت کردند و با عشق و علاقه برای آن استان ها کار کردند و نام نیک از خود برجا گذاشتند و باز شاهد این بوده ایم که عده ای از مدیران گیلانی هم بودند که در استان گیلان پست های سازمانی بالایی داشتند که جز باند بازی و آوردن بستگان خود در ادارات ، کار دیگری نکردند . اما زنده یاد مهندس قهرمانی یک استثناء بود . روحش همیشه شاد و یادش همیشه گرامی
  8. ایمان کاظم پور ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۱۳:۴۷
    واقعا بعد از مرحوم قهرمانی .شهر رشت فقط درجا زده دورودخانه ایی که میتونه زیبایی وخیلی چیزهای دیگر روکه هر شهری آرزوشه به مردمش تقدیم کنه.شده محل فاضلاب بوی بدوزشتی وسلامت مردم روبه خطرانداخته تالاب انزلی رو ازبین برده ومسئولین فقط یادگرفتن باوعدهای توخالی مردم رو درانتظار پوچی قراربود وهیچ کاری نکنن.واقعا جای تاسف داره.تا چند سال دیگه رشت وانزلی دیگه جایی برای زندگی نیست.
  9. مهرداد ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۱۳:۱۳
    فقط مسئله بومی و غیر بومی نیست. انگار اصلا برای شهر های گیلان برنامه و چشم اندازی وجود ندارد. انگار مشکلات و اولویتهای شهری را نمی دانند. فقط دلخوش کرده اند به ورود گردشگر. البته برای آن هم برنامه و مدیریت ندارند. فقط باعث ترافیک و چادرخوابی و افزایش تولید زباله و تخریب محیط زیست و افزایش سگ های ولگرد و تغییر کاربری زمین و فروش زمین به غیر بومی ها. اگر برنامه داشتیم و به معماری محلی و بومی توجه می کردیم با وجود رودخانه در شهر الآن باید شبیه شهرهای برتر گردشگری اروپایی می شدیم. هم گیلان و هم مملکتمان نعمت خدادادی زیاد دارد اما آدم اینکاره نداریم. اغلب افراد ناکارآمد ، چاپلوس ، بدون انگیزه و فاقد ایده نتیجه مدیریت حضرات هم بعد از اتمام خدمتشان مشخص است. هرسال بدتر از پارسال.
  10. کیوان ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۱۲:۱۳
    تواین۴۵سال فقط یک استاندارد بومی اونم مرحوم قهرمانی بود.وادم خوبی بود...دیگه مثل اون نبودن...تو رشت اصلا معلوم نیست مسولین چیکاردارن میکنن..واقعا مسخره هست..دوتا رودخانه ازوسط شهرمیگذره..یعنی میشه هلند.ونیز...بعدالان چی هست.شده فاضلاب...جزو لاهیجان..سایر شهرهای گیلان..دیگه شهرنیستن که در حد روستاهستن فقط اسفالت شدن..باید نگاه کلان به استان بشه و از متخصصین خارجی استفاده بشه..وگرنه الان تالاب انزلی هم داره خشک میشه...
  11. امین ۲ اردیبهشت ۱۴۰۴ - ۱۱:۱۰
    سلام آخه در رشت مدیران از اطراف هستند فقط عشق این را دارن در رشت مدیریت کنند ولی رشتی نیستند. جای تأسف
دیارمیرزا نظراتی را که حاوی توهین، هتاکی و افترا باشد، منتشر نخواهد کرد.
  • از انتشار نظراتی که فاقد محتوا بوده و صرفا انعکاس واکنشهای احساسی باشد جلوگیری خواهد شد.
  • لطفا جهت بوجود نیامدن مسائل حقوقی از نوشتن نام مسئولین و شخصیت ها تحت هر شرایطی خودداری نمائید.
  • لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • در صورت وارد کردن ایمیل خود، پس از تعیین تکلیف نظر موضوع به اطلاع شما خواهد رسید.

دیدگاه خود را بنویسید

اخبار ویژه