انوشیروان مباشرامینی:
گیلان؛ دروازهای که کلیدش را گم کردهایم
دروازه گیلان همچنان پابرجاست؛ مشکل این نیست که دروازهای وجود ندارد. مشکل آن است که کلیدش میان بوروکراسی، تصمیمهای پراکنده و ناهماهنگی دستگاهها گم شده است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، انوشیروان مباشرامینی در یادداشتی نوشت:
چند وقت پیش، با یک فعال اقتصادی که قصد سرمایهگذاری در حوزه گردشگری ساحلی را داشت، گفتوگو میکردم. با لبخندی تلخ گفت: «به من گفتند گیلان دروازه سرمایهگذاری پایدار ایران است. آمدم این دروازه را پیدا کنم، اما بعد از شش ماه دوندگی در ادارات فهمیدم دروازه وجود دارد، فقط هیچکس کلیدش را ندارد.»
این جمله، شاید دقیقترین توصیف از وضعیت امروز گیلان باشد.
کمتر استانی در ایران را میتوان یافت که به اندازه گیلان از مزیتهای طبیعی، جغرافیایی و انسانی برخوردار باشد؛ دسترسی به دریای خزر، قرار گرفتن در کریدور بینالمللی شمال ـ جنوب، منطقه آزاد انزلی، ظرفیتهای کشاورزی، گردشگری و شیلات، همگی مزیتهایی هستند که بسیاری از مناطق دنیا برای داشتن یکی از آنها سالها برنامهریزی میکنند. با این حال، پرسش اصلی این نیست که گیلان چه ظرفیتهایی دارد؛ پرسش این است که چرا این ظرفیتها هنوز به سرمایهگذاری پایدار تبدیل نشدهاند؟
پاسخ را نباید فقط در کمبود منابع مالی یا تحریمها جستوجو کرد. سرمایه، بیش از هر چیز، به «اعتماد» نیاز دارد. سرمایهگذار پیش از آنکه به زیبایی طبیعت یا موقعیت جغرافیایی نگاه کند، به این میاندیشد که آیا میتواند در زمانی قابل پیشبینی مجوز بگیرد، قوانین فردا تغییر نکند و برای هر تصمیم، مجبور نباشد میان دهها اداره رفتوآمد کند.
مشکل اصلی گیلان، کمبود ظرفیت نیست؛ فرسایش اعتماد است. این فرسایش نه در شعارها، بلکه در تجربه روزمره سرمایهگذاران شکل میگیرد.
نمونههای آن را سالهاست پیش چشم خود میبینیم. راهآهن رشت ـ آستارا، بهعنوان حلقه راهبردی کریدور شمال ـ جنوب، هنوز میان وعدهها و انتظارها معطل مانده است. از سوی دیگر، گردشگری استان نیز بیش از آنکه بر پایه ماندگاری گردشگر، اقتصاد محلی و سرمایهگذاری مولد شکل بگیرد، به ساختوسازهای پراکنده و درآمدهای کوتاهمدت وابسته شده است. هر دو نمونه، با وجود تفاوتهایشان، یک پیام مشترک دارند: وقتی تصمیمگیریها طولانی و ناهماهنگ باشد، فرصتها پیش از آنکه به ثروت تبدیل شوند، فرسوده میشوند.
سرمایه از کمبود فرصت فرار نمیکند؛ از بیثباتی، ابهام و طولانیشدن مسیر تصمیمگیری فرار میکند. این ابهام در عمل از کجا میآید؟ یک طرح ساحلی ساده را در نظر بگیرید: چنین طرحی ناچار است از میان چند دستگاه عبور کند؛ از منابع طبیعی، محیطزیست، میراث فرهنگی و گردشگری، جهاد کشاورزی و شهرداری یا بخشداری؛ هر کدام قانون، مهلت و نگاه خود را دارند و هیچکدام مسئول پایان مسیر نیست. سرمایهگذار با «نه» کنار میآید؛ با «نمیدانم کی» کنار نمیآید.
تناقض تلختر آنجاست که منطقه آزاد انزلی دقیقاً برای کوتاهکردن همین مسیرها تعریف شده است. اگر قرار بود کلید همانجا باشد، چرا هنوز سرمایهگذاری که به دنبال دروازه میگردد، باید کلید را در راهروهای ادارات جستوجو کند؟
شاید به همین دلیل است که بخش قابل توجهی از سرمایهها، به جای آنکه به سمت تولید، صنعت، گردشگری یا اقتصاد دریا بروند، راه آسانتر را انتخاب میکنند؛ خرید زمین، ساختوساز و فعالیتهایی که بازدهی سریعتر و ریسک اداری کمتری دارند. نتیجه این روند فقط از دست رفتن فرصتهای اقتصادی نیست؛ هزینه آن را جوانی میپردازد که شغل مناسبی پیدا نمیکند، روستایی که زمینش را بهجای تولید میفروشد و نیروی متخصصی که آینده خود را بیرون از گیلان جستوجو میکند.
اگر قرار است گیلان واقعاً «دروازه سرمایهگذاری پایدار ایران» باشد، جاده و بندر جدید بهتنهایی کافی نیست؛ جای خالی، صاحبِ مسیر است: نهادی که از ورود پرونده تا صدور آخرین مجوز، پاسخگوی زمان و نتیجه باشد. افزودن اتاق و دستگاه تازه به این مجموعه، بدون چنین مسئولیتی، فقط یک ایستگاه دیگر به مسیر اضافه میکند.
دروازه گیلان همچنان پابرجاست؛ مشکل این نیست که دروازهای وجود ندارد. مشکل آن است که کلیدش میان بوروکراسی، تصمیمهای پراکنده و ناهماهنگی دستگاهها گم شده است. تا زمانی که مسئولیت این مسیر صاحب مشخصی نداشته باشد، هر شعار تازهای درباره «سرمایهگذاری پایدار» بیش از آنکه یک راهبرد اقتصادی باشد، آرزویی خواهد بود که پشت همان درِ بسته باقی میماند.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید!