اسپی مزگت در مسیر احیا و توسعه گردشگری قرار می گیرد

مسجد سفید یا همان ایسپی مزگت از دو واژه ایسپی در زبان تالش های گیلان وطبری زبانان بمعنی سفید یا سپید وواژه مقدس مزگت در زبان متون کهن اوستا بمعنای مسجد یا عبادتگاه تعبیر شده است. این اثر تاریخی وبه ثبت رسیده جزو میراث فرهنگی به یاد مانده از دوران زرتشت در گیلان بوده که مورد استفاده آن آتشکده وعبادتگاه زرتشتیان در آن روزگاران می باشد.بعدها با گرویدن قوم گیل ودیلم وتالش وتات با ورود سادات علوی به دین مبین اسلام در قرن سوم هجری قمری این مکان تاریخی وبنای برجای مانده تبدیل به مسجد وعبادتگاه مسلمانان گردید.علت نامگذاری این بنا به رنگ سفید یا ایسپی علاقه واحترام زرتشتیان به رنگ سفید می باشد.در تحقیقات میدانی معلوم شد که داشتن خروس سفید در سطح روستاهای گیلان نشانه ورگه های از رسوم بر جای مانده از دوران زرتشت در گیلان میباشد.گفتنی است این عبادتگاه در ابتدای امر به رنگ سفید مزین گشته بود وبهمین دلیل به این نام شهرت دارد.این بنای تاریخی ارزشمند در حوزه مذهبی واقع در روستای کیشه خاله یا گیشه خاله بمعنای رود عروس در دهستان دینا چال که از توابع شهرستان رضوانشهر در مبادی ورودی سرزمین تاریخی وپهناور تالش در گیلان قرار گرفته است.ناگفته نماند بلحاظ زبان شناختی بیشتر واژگان تالشی با زبان طبری یکسان بوده واین امر نشانگر روابط ودادوستد اقتصادی واجتماعی وفرهنگی ونزدیک بودن تمدن های این دو دیار تاریخی بشمار می آیند.بعنوان مثال: اشتی حال خاره یعنی حالت خوبه.در زبان طبری هم واژه خاره بمعنی خوب در زبان محاوره تلفظ میشود.امید که با رسیدگی بموقع به آثار وابنیه تاریخی در گیلان از نابودی آنها بواسطه رطوبت وشرایط جوی هوا ی گیلان پیشگیری بعمل آید.ایسپی مزگت بعنوان اثر تاریخی ومذهبی می تواند دستمایه پژوهش گیلان شناسی قرار گیرد.مسعود صوفی نژادسیویری_ گیلان شناس وپژوهشگر