روایت تاریخی:
۶ روز پس از کودتا علیه میرزا کوچک؛ راز آتش‌سوزی بزرگ بازار رشت چه بود؟
سربازان مسلح شده‌ی کمونیست که شهر را دست داشتند به مردم و بازاریها اجازه نزدیک شدن به بازار، حتی برای خاموش کردن آتش را نمی‌دادند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، ۱۵ مرداد ۱۲۹۹ یک مغازه روغن فروشی در سرای شیشه در بازار قدیمی شهر رشت آتش گرفت. پس از چند ساعت کلیه کاروان‌سراهای بازار، شعله‌ور شد. چهارصد دهنه حجره، سه باب مسجد و یک کلیسا در آتش سوختند و خاکستر شدند.
به نوشته میرزایی‌ها، سربازان مسلح شده‌ی کمونیست که شهر را دست داشتند به مردم و بازاریها اجازه نزدیک شدن به بازار، حتی برای خاموش کردن آتش را نمی‌دادند.
۶ روز قبل از این آتش سوزی مشکوک، یعنی در تاریخ ۹ مرداد ۱۲۹۹ کودتای کمونیستی بر علیه میرزا کوچک خان شکل گرفته بود. میرزا توان مقابله به مثل داشت اما بواسطه اینکه رنجی به مردم رشت نرسد، صلاح را در این دید که شهر را ترک کرده و به فومن برود.
هیچکس نفهمید که میرزا از رشت به کجا رفت. به غیر از یک نفر یعنی «معین‌الرعایا» که او نیز به تازگی توانسته بود از زندان کمونیستها فرار کند…
یک چهره ناشناخته، عامل اصلی کودتای ۹ مرداد ۱۲۹۹ علیه میرزا کوچک خان و آتش سوزی بازار رشت در ۱۵ مرداد ۱۲۹۹…!
یاکوف گریگوریِویچ بلومکین: مأمور امنیتی و پلیس مخفی کمونیستها بود که از سوی چِکا برای سازمان دهی کودتا علیه میرزا کوچک خان به گیلان فرستاده شد و ریاست اسوبی اوتدل (تأمینات نظامی) به او محول گردید. او در روز آتش سوزی بازار رشت، به کلیسایی که در شرف آتش گرفتن بود رفته و با «گریگور یقیکیان» مکالمه‌ای به این شرح داشت: «بازار می‌سوزد، کلیسا و مسجد هم بسوزند، ما جای آنها مدارس و دارالتعلیم درست می‌کنیم … ما کار خود را بکنیم و بگذاریم کشیشها و ملّاها هم وظیفه خود را انجام دهند.
او یک یهودی بود…
منبع: یقیکیان ۱۷۸
دیدگاه‌ها