منطقه آزاد انزلی در مسیر اقتصاد دانشبنیان؛ فرصتی برای یک تغییر بزرگ
منطقه آزاد انزلی از یک مزیت کمنظیر برخوردار است؛ قرار گرفتن در مجاورت دریای خزر، دسترسی به بنادر، ظرفیتهای تجاری و ترانزیتی و نزدیکی به بازار کشورهای حاشیه خزر و کریدورهای بینالمللی، این منطقه را از بسیاری از مناطق کشور متمایز کرده است.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، در راستای تحقق سیاستهای کلان کشور در حوزه اقتصاد دانشبنیان، تفاهمنامهای راهبردی میان سازمان منطقه آزاد انزلی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری منعقد شد.
دانش، فناوری و نوآوری به مهمترین موتورهای خلق ثروت و مزیت رقابتی در جهان تبدیل شدهاند. در چنین شرایطی، مناطق آزاد نیز اگر بخواهند از کارکرد سنتی خود فاصله بگیرند و به پیشران واقعی توسعه اقتصادی تبدیل شوند، ناگزیرند سهم بیشتری برای شرکتهای فناور، نخبگان و کسبوکارهای دانشبنیان قائل شوند.
از این منظر، تفاهمنامه میان سازمان منطقه آزاد انزلی و معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانشبنیان ریاستجمهوری میتواند آغاز یک تغییر رویکرد در مدل توسعه منطقه آزاد انزلی باشد؛ تغییری از اقتصادی مبتنی بر تجارت و ترانزیت صرف، به اقتصادی که در آن دانش و فناوری نیز در کنار تجارت، لجستیک و دریا نقشآفرین باشند.
نگارنده بر این باور است که منطقه آزاد انزلی از یک مزیت کمنظیر برخوردار است؛ قرار گرفتن در مجاورت دریای کاسپین، دسترسی به بنادر، ظرفیتهای تجاری و ترانزیتی و نزدیکی به بازار اوراسیا و کریدورهای بینالمللی، این منطقه را از بسیاری از مناطق کشور متمایز کرده است. حال اگر این ظرفیتها با فناوری و نوآوری پیوند بخورد، میتوان انتظار داشت که ارزش افزودهای بسیار فراتر از جابهجایی کالا و فعالیتهای تجاری در منطقه شکل بگیرد.
ایجاد یک «منطقه نوآوری» در منطقه آزاد انزلی، از همین منظر اهمیت ویژهای دارد. استقرار شرکتهای دانشبنیان، ایجاد مراکز نوآوری و شتابدهندهها، فراهم کردن زیرساخت برای حضور نخبگان و تسهیل سرمایهگذاری، میتواند زمینه شکلگیری یک زیستبوم واقعی فناوری را فراهم کند؛ البته به شرط آنکه این عناوین در حد تفاهمنامه باقی نمانند و به برنامههای اجرایی، زمانبندیشده و قابل ارزیابی تبدیل شوند.
یکی از مهمترین نقاط قوت این توافق، توجه به اقتصاد دریامحور است. منطقه آزاد انزلی میتواند به آزمایشگاهی برای توسعه فناوریهای مرتبط با دریا، بندر، حملونقل هوشمند، لجستیک، گردشگری دریایی، شیلات، محیطزیست و انرژیهای نو تبدیل شود. چنین رویکردی بهجای آنکه فناوری را بهصورت یک فعالیت منفک از ظرفیتهای منطقه تعریف کند، آن را در خدمت مزیتهای واقعی این منطقه قرار میدهد.
از سوی دیگر، ایجاد سکوی صادرات محصولات دانشبنیان میتواند یکی از مهمترین خروجیهای این طرح باشد. منطقه آزاد انزلی نباید تنها دروازه ورود کالا به کشور باشد؛ میتواند دروازه خروج فناوری و محصولات دانشبنیان ایرانی به بازار کشورهای منطقه نیز باشد. بازار بزرگ کشورهای حاشیه خزر و ظرفیت ارتباط با اوراسیا، فرصتی است که اگر با دیپلماسی اقتصادی، زیرساخت صادراتی و حمایت از شرکتهای فناور همراه شود، میتواند به یک مزیت جدی برای اقتصاد گیلان و کشور تبدیل شود.
اما تفاهمنامهها زمانی ارزشمند هستند که به نتیجه ملموس منجر شوند. بنابراین، تشکیل کمیته اجرایی مشترک باید با شاخصهای مشخص همراه باشد؛ از تعداد شرکتهای فناور مستقر و میزان سرمایهگذاری گرفته تا تعداد محصولات صادراتی، اشتغال ایجادشده برای نخبگان و سهم اقتصاد دانشبنیان از فعالیتهای منطقه.
از سوی دیگر، نباید از یک واقعیت مهم غافل شد؛ هیچ زیستبوم نوآوری بدون نیروی انسانی متخصص دوام نمیآورد. اگر قرار است منطقه آزاد انزلی به کانون فناوری تبدیل شود، باید همزمان برای ماندگاری و جذب نخبگان در استان نیز برنامه داشت. فراهم کردن فضای کاری، امکانات زندگی، ارتباط با دانشگاهها و ایجاد مسیر روشن برای سرمایهگذاری و تجاریسازی ایدهها، بخشی جداییناپذیر از این فرآیند است.
دیدگاه