منطقه آزاد انزلی؛ فرصتی برای جهش لجستیکی و اقتصادی گیلان
توسعه منطقه آزاد انزلی و بندر کاسپین را نباید صرفاً یک پروژه سازمانی دانست. این پروژه، در صورت تداوم حمایتهای ملی و استانی، میتواند به یکی از پیشرانهای اصلی اقتصاد گیلان تبدیل شود.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، گزارش اخیر مصطفی طاعتیمقدم، رئیس هیئتمدیره و مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی به مناسبت هفته دولت، نشان میدهد که این منطقه در حال ورود به مرحلهای تازه از مسیر توسعه اقتصادی خود است؛ مرحلهای که در آن، بندر کاسپین، شبکه ریلی، کریدورهای بینالمللی، توسعه صنعتی و افزایش سرمایهگذاری، در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند تا ظرفیتهای گیلان را به فرصتهای واقعی اقتصادی تبدیل کنند.
همجواری با دریای کاسپین و دسترسی به بازار کشورهای شمالی، قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بینالمللی و اتصال تدریجی به شبکه ریلی کشور، ظرفیتی است که شاید کمتر استانی در کشور بهصورت همزمان از آن برخوردار باشد و در این میان، بندر کاسپین میتواند مهمترین حلقه این زنجیره باشد.
اتصال ریلی بندر کاسپین، بدون تردید یکی از اتفاقات مهم زیرساختی سالهای اخیر در گیلان است. این اتصال میتواند زمینهساز تغییر مدل حملونقل، کاهش هزینهها، افزایش سرعت جابهجایی کالا و تقویت نقش گیلان در تجارت منطقهای باشد.
وقتی امروز از مسیرهای ریلی چین، آسیای مرکزی و کریدور شرق ـ غرب سخن گفته میشود و همزمان برنامه توسعه خطوط ریلی داخلی بندر کاسپین و اتصال مخازن به شبکه ریلی مطرح است، در واقع قطعات مختلف یک پازل بزرگ در حال کنار هم قرار گرفتن هستند.
این پازل، چیزی جز تبدیل گیلان به یکی از نقاط مهم لجستیکی ایران در حاشیه دریای کاسپین نیست.
افزایش ۲۵ درصدی عملکرد بندر کاسپین در پنج ماه نخست سال نسبت به مدت مشابه سال گذشته نیز نشانه امیدوارکنندهای از همین روند است. ورود ۳۵۰ هزار تن کالای اساسی در این مدت و فعال شدن مسیرهای جدید صادراتی، نشان میدهد که ظرفیت بندر تنها در حد یک امکان بالقوه باقی نمانده و در حال تبدیل شدن به فعالیت اقتصادی واقعی است. البته هنوز مسیر طولانی در پیش است، اما مهم این است که حرکت آغاز شده است.
ظرفیت طراحیشده ۱۱ میلیون تنی بندر کاسپین نیز چشماندازی بلندمدت را پیش روی گیلان قرار میدهد. آغاز عملیات اجرایی چهار پست اسکله جدید و برنامه توسعه خطوط ریلی، میتواند ظرفیت عملیاتی بندر را به شکل قابل توجهی افزایش دهد و زمینه حضور بیشتر سرمایهگذاران، تجار و صاحبان کالا را فراهم کند.
این موضوع زمانی اهمیت بیشتری پیدا میکند که آن را در کنار کریدور شمال ـ جنوب قرار دهیم.
ارتباط بنادر شمالی با شبکه ریلی کشور و در ادامه اتصال این مسیر به جنوب و چابهار، میتواند یک فرصت تاریخی برای ایران و بهویژه گیلان ایجاد کند. در چنین شرایطی، بندر کاسپین میتواند نقش حلقه واسط میان بازارهای اوراسیا و آبهای آزاد را ایفا کند؛ نقشی که در صورت تکمیل زیرساختها و تثبیت جریان کالا، آثار آن تنها محدود به منطقه آزاد انزلی نخواهد بود و میتواند اقتصاد استان را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
در کنار بخش لجستیک، اتفاق مهم دیگر، حرکت به سمت توسعه صنعتی در محدودههای جدید منطقه آزاد انزلی است.
سرمایهگذاری بیش از ۱۲ همت در شهرک صنعتی خمیران و فعال شدن ظرفیت شهرکهای صنعتی صومعهسرا و سفیدرود، نشان میدهد که نگاه توسعهای منطقه آزاد صرفاً به بندر محدود نیست و تلاش میشود زنجیره بندر، صنعت، تولید و صادرات در کنار یکدیگر شکل بگیرد. در بلندمدت این رویکرد میتواند یکی از مهمترین مزیتهای اقتصادی گیلان در سالهای آینده باشد.
اگر تولیدکنندگان بتوانند از مزایای منطقه آزاد، زیرساختهای لجستیکی و دسترسی به بازارهای خارجی استفاده کنند، صنایع استان میتوانند از تولیدات سنتی و کمارزش افزوده به سمت محصولات رقابتیتر و صادراتمحور حرکت کنند.
الحاق محدودههای جدید نیز در همین چارچوب قابل ارزیابی است. ورود شهرکهای صنعتی و محدودههای جدید به منطقه آزاد، اگر با زیرساختسازی، تسهیل سرمایهگذاری و حمایت از تولیدکنندگان همراه شود، میتواند ظرفیتهای تازهای برای توسعه صنعتی گیلان ایجاد کند.
از این منظر، تفاهم سازمان منطقه آزاد انزلی با ادارهکل صنعت، معدن و تجارت و شرکت شهرکهای صنعتی استان برای هدایت صاحبان صنایع به سمت استفاده از ظرفیتهای منطقه آزاد، اقدامی قابل توجه است؛ چرا که توسعه اقتصادی زمانی موفق خواهد بود که مزیتهای قانونی و زیرساختی به شکل عملی در اختیار تولیدکنندگان قرار گیرد.
افزایش قابل توجه پلاکگذاری خودرو در منطقه آزاد انزلی نیز نشانه دیگری از افزایش حجم فعالیتهای اقتصادی در این محدوده است. پلاکگذاری بیش از ۱۴ هزار خودرو طی یک سال، در کنار ترخیص ۲۵۰۰ خودرو در مردادماه، نشان میدهد که حجم خدمات و فعالیتهای مرتبط با این حوزه به شکل محسوسی افزایش یافته است.
طبیعی است که افزایش چنین حجمی از فعالیت، نیازمند هماهنگی بیشتر میان دستگاههای مختلف از جمله گمرک، استاندارد، محیط زیست و پلیس است و مدیریت این حجم از خدمات، خود بخشی از فرآیند توسعهای منطقه به شمار میرود.
با این حال، شاید مهمترین نکته در مجموعه این تحولات، همزمانی چند روند مثبت باشد؛ توسعه بندر، توسعه ریل، افزایش ترانزیت، ورود کالای اساسی، ایجاد مسیرهای صادراتی، توسعه شهرکهای صنعتی، افزایش سرمایهگذاری و گسترش محدوده منطقه آزاد.
وقتی این اتفاقات در کنار یکدیگر قرار میگیرند، تصویر امیدوارکنندهای از آینده اقتصادی گیلان شکل میگیرد.
البته توسعه پایدار نیازمند استمرار این روند است. زیرساختها باید تکمیل شوند، سرمایهگذاریها به تولید واقعی تبدیل شوند، جریان کالا در مسیرهای ترانزیتی تثبیت شود و سهم صادرات و ارزش افزوده در اقتصاد منطقه افزایش یابد.
اما آنچه امروز اهمیت دارد، این است که بخش مهمی از زیرساختهای لازم در حال شکلگیری است و قطار توسعه منطقه آزاد انزلی روی ریل افتاده است و اکنون باید از این فرصت به بهترین شکل استفاده کرد.
گیلان میتواند از یک استان صرفاً مصرفکننده در تجارت شمال کشور، به یک استان اثرگذار در زنجیره تجارت، ترانزیت، لجستیک و تولید صادراتمحور تبدیل شود و بندر کاسپین در این میان میتواند یکی از مهمترین موتورهای این تحول باشد.
به همین دلیل، توسعه منطقه آزاد انزلی و بندر کاسپین را نباید صرفاً یک پروژه سازمانی دانست. این پروژه، در صورت تداوم حمایتهای ملی و استانی، میتواند به یکی از پیشرانهای اصلی اقتصاد گیلان تبدیل شود.
دیدگاه