پیله داربن، نبردی که گیلان را برای ایران حفظ کرد | گذشت ۲۲۱ سال از واقعه
روسهای متجاوز و طمع کار که با وجود جدا کردن بخشهای زیادی (حدود ۲۵۰ هزار هکتار) از خاک ایران نمیتوانستند از وسوسه تصرف گیلان نیز بگذرند، پس از تصرف بندر انزلی، طمع تصرف رشت و ضمیمه کردن گیلان را بر خاک خود داشتند که گیلانیهای غیور در نبرد پیله داربن پوزه آنها را برخاک مرداب میمالند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، سرزمین بزرگ و باستانی ایران در طول تاریخ همواره درگیر جنگهای بزرگ و کوچکی بوده که در سیر تاریخی آن تاثیرات عمیقی برجای گذاشته اند.
گرچه جنگهای زیادی را ما از یونانیان و رومیان در دوران باستان گرفته تا جنگهای دورۀ اسلامی پیروز بیرون آمده ایم. اما خیلی مواقع هم مغلوب بزرگ جنگ بوده ایم. از تاثیر گذارترین آن شکستها میتوان به تصرف ایران توسط اسکندر یا وا دادن ساسانیان متمدن در مقابل اعراب پابرهنه تازه مسلمان، تا تصرف ایران توسط چنگیزخان مغول و حتی شکست قاجاریه عقب مانده از روسهایی که به ارتش و سلاح مدرن مجهز بودند را میتوان نام برد.
روسهای متجاوز و طمع کار که با وجود جدا کردن بخشهای زیادی (حدود ۲۵۰ هزار هکتار) از خاک ایران نمیتوانستند از وسوسه تصرف گیلان نیز بگذرند، پس از تصرف بندر انزلی، طمع تصرف رشت و ضمیمه کردن گیلان را بر خاک خود داشتند که گیلانیهای غیور در نبرد پیله داربن پوزه آنها را برخاک مرداب میمالند. شاید اگر آن مردانگی گیلانیها نبود امروز به جای گیلکی و فارسی به روسی تکلم میکردیم. این یکی از دو نبردی است که روسها در نبرد با ایرانیان شکست سختی را متحمل شده اند.
با نیت آشکار شدن بیشتر ابعاد این نبرد مهم، با گذشت ۲۲۱ سال و همزمان با سالروز آن نبرد افتخارآمیز، در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۴۰۵ با برنامه ریزی انجمن ایرانی تاریخ، شعبه استان گیلان نشستی در محل پژوهشکده گیلانشناسی دانشگاه گیلان برگزار شد. دکتر عباس پناهی استاد دانشگاه دبیر و کارشناس مجری نشست، دکتر فریدون شایسته رئیس شعبه انجمن ایرانی تاریخ در استان گیلان و استاد هوشنگ عباسی پژوهشگر و نویسنده گیلانی سخنرانان نشست بودند و برخی از حاضران نیز سوالهایی و تذکراتی داشتند.
دکتر پناهی این نشست را با یادی از محقق برجسته گیلانی استاد علی اکبر مرادیان گروسی و نیز یادکردی از شاعر تازه درگذشته، زنده یاد محمد فارسی آغاز کرد. سپس با توضیحاتی پیرامون نبرد پیله داربن و ذکر افرادی که در این باب کتاب نوشتهاند ادامه داده و افزود که این نویسندگان بیشتر به وجه داستانی ماجرا و به نوع جنگ و استراتژی که ایرانیان انتخاب کردند مانند استفاده از اقلیم و کمک گرفتن از شکارچیان بومی پرداختهاند و با تاکید به این نکته که این نبرد برای ما بسیار مهم بوده است اما روسها به دلیل شکست در آن از پرداختن به آن امتناع کرده اند. دکتر پناهی همچنین افزود که، نبرد پیله داربن و پیروزی در آن برای گیلان که در دوره قاجاریه سرزمین رها شده بود بسیار تاثیر گذار بوده است.
در ادامه هوشنگ عباسی با اشاره به سه اثرگذاری تاریخی بزرگ گیلانیان در تاریخ ایران، مشارکت موثر در انقلاب مشروطیت، نبرد پیله داربن و نهضت جنگل، تاکید کرد که نبرد پیله داربن نقش حماسهای ایفا کرده و روحیات مردم را بالا برده و به مردم ما هویت بخشیده است.
وی به نوع جنگیدن در نبرد پیله داربن را مورد توجه قرارداده و افزود: گیلانیان با استفاده از پوشش گیاهی و بکار گیری شکارچیان پرندگان به وسیله تفنگ سرپر که لای نیزارها کمین کرده و متجاوزان را شکار کردند و در برخی منابع تا ۱۰۰۰ کشته روس هم نوشته اند. اهمیت موضوع از این جهت است که این نبرد افتخارآمیز در دوره قاجاریه که بدترین حکومت تاریخ ایران بودهاند و سرزمینهای زیادی را از دست دادهاند اتفاق افتاده است.
دکتر فریدون شایسته سخنران بعدی همایش، با بیان این نکته شروع کرد که در کتاب ناسخ التواریخ که آخرین تاریخ عمومی نوشته شده در ایران است فقط یک صفحه در مورد پیله داربن نوشته شده و دیگران همان را شرح و بسط داده اند. اصل ماجرا این است که در این نبرد تعداد یکصد تفنگچی مصلح دولتی با کمک شکارچیان محلی موفق میشوند در روستای پیله داربن در نزدیکی بندر پیربازار با تارومار کردن روسها که با یکصد کشتی آمده بودند از پیشرفت آنها به طرف رشت جلوگیری کنند.
شایسته با اشاره به این نکته که تاریخ نگاری ما ضعیف است توضیح داد: تاریخ نگاران به چرایی حضور روسها در پیربازار نپرداخته اند. درکتاب مجموعه مقالاتی که تحت نظر دکتر رودی متی و با ترجمه محمد آقاجری و توسط نشر پارسه منتشر شده به علت آمدن روسها به ایران اینگونه پرداخته و گفته شده که روسها خواستهاند با گشودن جبههی جدیدی در شما ایران توجه عباس میرزا را از جنگ غرب به جبههی دیگری جلب کنند و در ایران چند پارگی بوجود بیاورند.
– لازم به ذکر است که مرحوم عزیز طویلی در کتاب «جنگجویان پیله داربن»، دکتر ناصر عظیمی در جلد دوم «تاریخ گیلان»، موسیو رابینو در کتاب «ولایات و دارالمرز گیلان»، زنده یاد افشین پیرو در کتاب «تاریخ گیلان»، فریدون واحدیپور در کتاب «نبرد پیله دار بن»، همچنین کریم کشاورز در «کتاب گیلان»، جهانگیر خان سرتیبپور در «گیلان نامه» به این ماجرا پرداخته اند.
– موضوعات و پیشنهادهایی مانند ساخت و نصب تندیس قهرمانان پیله داربن، بر پایی جشنواره حماسه پیله داربن، تفحص در باره نبرد پیله داربن در منابع خارجی، پاسداشت مشروطیت در گیلان، ماجرای دست درازی روسها به جنگل گیلان در این نشست مطرح شدند.
– و جمله آخر اینکه پیله دار بن از سه واژه پیله به معنی (بزرگ)، داربه معنی (درخت) و بُن به معنی ریشه شکل گرفته است.
گزارش: علی علیزاده ازبری
دیدگاه