برگزاری بزرگداشت “فهیمه اکبر” هنرمند، پژوهشگر و گیلان شناس برجسته در تهران

به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، جشن ۱۰۸ مین سالروز تولد فهیمه اکبر، با عنوان «آهنگ سرگذشت» سه شنبه ۱۸ آذر، ۱۷.۳۰ تا ۲۰ در خانه هنرمندان ایران، سالن استاد جلیل شهناز برگزار می شود.

این مراسم برای یادبود بانو فهیمه اکبر، هنرمندی است که آوازهایش برای ایران در جنگ جهانی دوم مانگار شد. به همین مناسبت، «جوما»، ترانه های فهیمه اکبر و جهانگیر سرتیپ پور در جنگ جهانی دوم و اشغال گیلان را اجرا خواهد کرد.

مراسم آهنگ سرگذشت، پیام تصویری گیلان و گلی اکبر از آمریکا پخش خواهد شد.

در این مراسم استاد حسین محجوبی، نقاش نامدار ایرانی، روایتی از نقاشی های کتاب اوخان را می گوید که در سال ۱۳۳۸ خورشیدی منتشر شده است.

همچنین غزل شاکری از بازی در نقش فهیمه اکبر در سریال خاتون سخن خواهد گفت.

همچنین قرار است از شادی پیروزی، مدیر انتشارات ایلیا و چهار نویسنده و روزنامه نگار گیلانی، کوروش رنجبر، پیمان برنجی، امین حق ره و ابراهیم مروجی که از تلاشگران پیشتاز در معرفی فهیمه بوده اند، قدردانی شود.

بخشی از مراسم به یاد استاد عبدالله اشرفی، نوازنده و از چهره های موسیقی ایران برگزار می شود و مهدی پسیان، نوازنده روایتی از او می گوید.

بخشی از مستند «نامه هایی از آمریکا» ساخته نظام منوچهری نیز پخش می شود.

در بخش دیگری از این مراسم به یادبود نجمه شمس بخش می پردازد؛ دختر ایرانگرد و کوه نوردی که در روز نخستین جنگ ۱۲ روزه در خرداد ۱۴۰۴ به شهادت رسید.
چاپ جدید کتاب «آهنگ سرگذشت»، در آستانه روز مادر، تقدیم به مادر نجمه شمس بخش خواهد شد.

لازم به ذکر است چاپ چهارم کتاب آهنگ سرگذشت، ۹۱ سال زندگی و آثار فهیمه اکبر نیز در کتابفروشی ها عرضه شده است.

فهیمه اکبر که بود؟!

فهیمه اکبر در آذرماه سال ۱۲۹۶ خورشیدی، در خانواده‌ای اصیل مازندرانی در تهران به دنیا آمد.  پدرش، یمین‌الممالک اسفندیاری، از سیاستمداران دورهٔ پهلوی بود و مدتی سرکنسول ایران در باکو بود؛ از همین رو، فهیمه دوران کودکیش را تا دوازده سالگی در آذربایجان شوروی گذراند و استعداد موسیقی‌اش را آموزگار او در باکو کشف کرد. فهیمه در طول پنج سالی که در شوروی بود، فراگیری موسیقی را آغاز کرد.

یمین‌الممالک (پدر فهیمه) به نمایندگی مجلس درآمد و از مدافعان حقوق زنان از جمله آموزش زنان و حق رأی زنان بود. فهیمهٔ نوجوان در ایران به مدرسه فرانسوی رفت و تحصیلات خود را ادامه داد. او پس از بازگشت به ایران، مدتی در فرا گرفتن موسیقی، شاگرد مرتضی خان محجوبی بود. فهیمه به چند زبان آواز می‌خواند و سبک خواندنش همچون موسیقی روز غرب و شانسان‌های اروپایی بود.

در سال ۱۳۱۷ فهمیه با محسن اکبر (نمایندهٔ رشت از ۱۳۳۲ تا ۱۳۳۹) ازدواج کرد و نام خانوادگی همسرش را جایگزین نام خانوادگی خود کرد. آن دو پس از ازدواج به گیلان رفتند و فهمیه طی بیست سال زندگی در آنجا، به پژوهش در آواها و آداب محلی گیلان پرداخت. پژوهش‌های او منجر به آفرینش کتاب طباخی گیلان شد که شامل دستور پخت انواع غذاهای محلی گیلان است.این کتاب که در سال ۱۳۳۸ منتشر شد، نخستین کتابی است که به آشپزی بومی گیلان پرداخته است.

فهمیه و شوهرش سه فرزند به نام‌های گیلان، گلی و فتح‌الله داشتند و گویا ترانهٔ «گیلان جان» اثر جهانگیر سرتیپ‌پور، برای گیلان خانم، دختر بزرگتر فهیمه اکبر، سروده شده بود. این ترانه اکنون یکی از معروف‌ترین ترانه‌های گیلکی محسوب می‌شود. اکثر ترانه‌هایی که فهیمه اکبر خوانده است، از سروده‌های جهانگیر سرتیپ‌پور هستند. در دههٔ نود میلادی آلبومی از ترانه‌های گیلکی فهیمه در ایالات متحده منتشر شد که دارای ۱۶ آهنگ بود. چند ترانه از این آلبوم شامل «گیلان جان»، «گل پامچال»، «والس نوروزی»، «مصرلو»، «ماه نو»، «جومه بازار»، «بموم باز»، «أی بوخوفته دیل»، «آن شب بهار»، «آفتابخیزان»، «شَب بُو، بیابان بُو، زمستان بُو»، و «نوشو، نوشو» بودند. بخشی از آثاری که از فهیمه اکبر به جا مانده است، نتیجه همکاری او با فریدون فرزانه است.

خوانندگانی همچون عاشورپور، محمد نوری، پوران، منیر وکیلی، فریدون فرخزاد، پری زنگنه و مینو جوان، شماری از آثار فهیمه اکبر را بازخوانی کردند.

در تیتراژ پایانی فیلم ناگهان درخت، ساختهٔ صفی یزدانیان در ۱۳۹۷، از صدای فهیمه اکبر در ترانهٔ «نوشو، نوشو» استفاده شد. همچنین در سریال نمایش خانگی خاتون، محصول سال ۱۴۰۰ شمسی، غزل شاکری نقش فهیمه اکبر را بازی و بعضی از آثار او را بازخوانی کرده است.