ب.ز در نقش خودروساز؛ آغاز رقابت دات وان، کرمان موتور، گروه انتخاب، زر ماکارون برای خرید سایپا
امروز آخرین مهلت ارسال فرمهای متقاضیان خرید سایپاست. رقابت بر سر خرید ۴۲ درصد از سهام یکی از خودروسازیهای بزرگ کشور به ارزش یک میلیارد دلار است. متقاضیان خرید، نامهای آشنایی دارند.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا به نقل از روزنامه هم میهن، امروز آخرین مهلت ارسال فرمهای متقاضیان خرید سایپاست. رقابت بر سر خرید ۴۲ درصد از سهام یکی از خودروسازیهای بزرگ کشور به ارزش یک میلیارد دلار است. متقاضیان خرید، نامهای آشنایی دارند. کرمانموتور با سابقه فعالیت در حوزه مرتبط، گروه انتخاب که در حوزه لوازم خانگی صاحب سهم قابل توجهی از بازار است، زرماکارون که مدتیست به مقوله خودروسازی علاقهمند شده، کنسرسیوم قطعهسازان و فرداموتور. اما نام دات وان که پیوندی عمیق با نام بدهکار بزرگ – که به پرونده فساد اقتصادی شهره شد – یعنی بابک زنجانی دارد، موجی از ابهام و نگرانی توأمان را بر جو این واگذاری، حاکم کرده است.
برخی آنقدر قضیه حضور بابک زنجانی را جدی میدانند که از او به عنوان گزینه قطعی نام میبرند. این قطعیت حتی در شرایطی که ماجرای تسویه بدهیهای او مبهم است و روایتهای مختلفی از آن نقل میشود، در گفتار بسیاری از فعالان حوزه و کارشناسان هویداست.
با وجود آنکه داشتن اهلیت از سوی ناظران مزایده، شرطی مهم تلقی میشود اما فعالان حوزه باز هم نگرانند این خودروسازی بزرگ نصیب فردی شود که در کیفرخواستش، اتهامهای افساد فیالارض از طریق اخلال در نظام اقتصادی با رهبری شبکه سازمانیافته، استفاده از سند مجعول، پولشویی کلان و عمده با علم به موثر بودن و ضربه زدن به نظام اقتصادی کشور، کلاهبرداری گسترده از چند بانک و وزارت نفت، جعل ۲۴ فقره اسناد بانکی، پولشویی به مبلغ ۱ میلیارد و ۹۶۷ میلیون و ۵۰۰ هزار یورو و نشر اکاذیب وجود دارد.
در کنار نام این بدهکار بزرگ، متقاضیان دیگر خرید سهام سایپا، کرمانموتور با تجربه ۳۰ سال در صنعت خودروسازی یکی از جدیترین متقاضیان سایپا است، گروه انتخاب با تجربه حضور در صنعت تولید و فعالیت گسترده در سراسر کشور به همراه گروه صنعتی زر که در خودروسازی فعالیتی نداشتند اما سابقه محکومیت کیفری نیز به دلیل مسائل کلان اقتصادی در کنار نام آنها دیده نمیشود.
سایپا سالهاست درگیر زیان انباشته، ضعف ساختاری و کاهش سرمایه اجتماعی است؛ زیانی بیش از ۶۵ هزار میلیارد تومان و انبوهی از تعهدات ناتمام. در چنین شرایطی واگذاری این خودروسازی به فردی با سابقه بدهی میلیارد دلاری به دولت و پولشویی، نگرانیهای زیادی ایجاد کرده است.
ابهام در منشأ منابع مالی زنجانی برای خرید سایپا از همین اتهام او به پولشویی نشأت میگیرد. از طرف دیگر، بازدید اخیر بابک زنجانی از شرکت ماموت این احتمال را قوت میبخشد که خرید سایپا با پشتیبانی مالی ماموت قرار است انجام شود.
رویافروشی و موضع افکار عمومی
بابک زنجانی پول دارد و وعده تولید میدهد اما این، یک وعده واقعی است یا رویافروشی؟ در گفتوگویی که با تعدادی از فعالان صنعت خودرو و مصرفکنندگان محصولات این شرکت داشتیم به پررنگ بودن این نگرانیها رسیدیم. از یک سو افکار عمومی واگذاری سایپا به بخش خصوصی را راهی برای خلاص شدن از کیفیت پایین تولیدات و بهبود روند عرضه خودرو میدانند و از سوی دیگر نسبت به فروش سهام به بابک زنجانی ابراز نگرانی میکنند.
«ش. قاسمی» سالهاست در زمینه تعمیرات خودرو به صورت حرفهای فعالیت دارد. او به هممیهن میگوید: «کیفیت تولیدات سایپا پایین است. گاه مشتریان تولیداتی را برای تعمیر میآورند که با وجود صفر بودن ولی کمبود قطعه دارد. یعنی خودرو ناقص تحویل مشتری داده شده است.» به گفته او قطعههای بهکاررفته در تولیدات هم کیفیت مطلوبی ندارد و گاهی حتی قطعههای نو را ناگزیریم با قطعه با کیفیتتر عوض کنیم. علت این ضعفها هم به تحریم و عملکرد دولت برمیگردد. در اقتصادی که همه بخشهای آن به دلیل تحریم به گرداب مشکلات افتاده، دولت نمیتواند خروجی مناسبی داشته باشد. تجربه نشان داده بخش خصوصی بسیار بهتر عمل میکند و در بازار رقابتی، روی قیمت و کیفیت کار میکند. بر این اساس واگذاری سایپا اقدام مثبتی در جهت بالا رفتن کیفیت و کمیت خودروهای عرضه شده میتواند باشد. »
اگر بابک زنجانی در گذشته در پروژههای فروش نفت، با دولت طرف بود و تعهداتش را به وزارت نفت انجام نداد، در خودروسازی با مردم طرف است و هرگونه بیتعهدی، میتواند به تضییع حقوق مردم تمام شود. همین موضوع هم اسباب نگرانی را برای مردم فراهم کرده است.
قاسمی میگوید: «دولت تصمیم خوبی گرفته که میخواهد سایپا را به بخش خصوصی بدهد اما آیا هر بخش خصوصی میتواند خروجی مثبتی داشته باشد؟ شاید اگر آقای زنجانی به سایپا پول تزریق کند، شرایط تولیدات بهتر شود ولی چه تضمینی وجود دارد که سابقه انجام ندادن تعهدات این بار در خودروسازی تکرار نشود؟»
محمد رضازاده، یکی از مصرفکنندگان سایپا به هممیهن میگوید: «ما خودروی باکیفیت و با قیمت مناسب میخواهیم. اگر دولت تضمین میدهد که بعد از فروش سایپا این خواسته ما تامین شود، به هر کسی میخواهد واگذار کند اما اگر این تضمین داده نمیشود، ما هم به جای سایپا از خودروساز مطمئنتر میخریم.»
واگذاری به فردی بدون داشتن اهلیت لازم، پیامدهای زیادی دارد که یکی از این پیامدها حتمًا تبعات اجتماعی آن خواهد بود. در صورت نرسیدن به نتیجه مطلوب، موجی از اعتراضات از سوی مصرفکنندگان، جامعه را فرا خواهد گرفت. آیا دولت به این تبعات فکر کرده است؟
سهراب تیزهوش، کارشناس خودرو که در یکی از نمایندگیهای خودرو مدرس است، به هممیهن میگوید: «قطعاً تزریق منابع مالی یک اصل ضروری برای مدیریت جدید است. اما شرط کافی نیست. مدیریت صنعت خودرو، دانش و تخصص این حوزه را نیاز دارد و فردی که در این بخش قرار است فعالیت کند باید امنیت خاطر لازم را به مشتریان بدهد وگرنه تقاضای موجود در بازار، جای دیگری را برای خود پیدا میکند و محصولات رقیب را میخرد. اگر سایپا نتواند فروش خوبی داشته باشد، سرمایه اولیه تزریق شده هم از دست میرود.»
دات وان با سابقه ریلی
ریشه شرکت دات وان که نام آن به عنوان متقاضی جدید خرید سایپا مطرح است، به بابک زنجانی برمیگردد. او نه در فهرست سهامداران رسمی دیده میشود و نه در جایگاه مدیرعامل قرار دارد، اما شبکه ارتباطی و منابع مالیاش در پشت صحنه، موتور محرک این مجموعه به شمار میرود.
نام این شرکت از همان ماههای نخست به قراردادهایی بهمراتب بزرگتر از سابقهاش گره خورد و دامنه فعالیت آن در حوزههایی چون حملونقل ریلی، ناوگان هوایی، خودروهای برقی و حتی بانکداری رمزارزی گسترش یافت.
در اسفند ۱۴۰۳ این گروه اقتصادی با رونمایی از «بیت بانک»، نخستین بانک رمزارزی ایران، ارز دیجیتال با نماد USDZ را معرفی کرد؛ رمزارزی که در رسانهها با نام زنجانی پیوند دارد، اما هنوز هیچکدام از نهادهای ناظر نسبت او را با این پروژه به طور رسمی تایید نکردهاند.
در اردیبهشت ۱۴۰۴ دات وان موفق شد تفاهمنامهای ۶۱ هزار میلیارد تومانی با شرکت راهآهن امضا کند؛ قراردادی برای تامین واگنهای مسافری و باری و چند ۱۰ لکوموتیو دیزلی که در مراسمی رسمی با حضور وزیر راه و شهرسازی نهایی شد.
هرچند در خصوص این سرمایهگذاری حاشیههایی ایجاد شد اما مهاجرانی در نشست هفتگی دولت گفت: «یک وجه به قوه قضائیه باز میگردد. سخنگوی قوه قضائیه در خصوص سرمایهگذاری شرکت متعلق به بابک زنجانی در راهآهن اعلام کرد منع قانونی برای این اقدام وجود ندارد.»
همزمان با این فعالیتها، نام این هلدینگ با تاسیس یک شرکت هواپیمایی جدید با عنوان «دات وان ایر» و وعده در اختیار داشتن ۳۲ فروند هواپیما نیز بر سر زبانها افتاد. همچنین بابک زنجانی در صفحه ایکس خود از خرید تعدادی خودرو برقی چانگان ایدو برای کرج و تویوتا bZ3 برای اصفهان خبر داد که تحت عنوان تاکسی «داتوان تریپ» در دست بهرهبرداری هستند.
سابقه این شرکت نشان میدهد در حوزه خودروسازی، فعالیت نداشته و سابقه اجرایی از آن دیده نمیشود. بابک زنجانی نیز در دورههای گذشته بیشتر در حوزه خدمات بازرگانی فعالیت داشته و سابقه تولید ندارد.
دیدگاه