گیلان در سودای اقتصاد کاسپین
از منطقه آزاد انزلی تا آستراخان؛ فرصتی برای بازتعریف تجارت گیلان و روسیه
فرصت پیش روی گیلان است تا از «دروازه تجارت» به بخشی از زنجیره تجارت تبدیل شود. تحولی که اگر با تصمیمهای اجرایی، سرمایهگذاری و پیگیری مستمر همراه شود، میتواند یکی از مهمترین مسیرهای رشد اقتصادی استان در سالهای آینده باشد.
به گزارش پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا، برای گیلان، رابطه با روسیه صرفاً یک موضوع اقتصادی جدید نیست. این رابطه ریشه در تاریخ دارد. قرنهاست که دریای کاسپین، گیلان و بنادر شمالی روسیه را به یکدیگر پیوند داده و آستراخان یکی از شناختهشدهترین مسیرهای ارتباط تجاری ایرانیان با روسیه بوده است.
اما امروز شرایط متفاوت است. آنچه پیش روی گیلان قرار گرفته، فرصتی برای ساختن یک زنجیره اقتصادی جدید در شمال کشور است.
نخستین اجلاس توسعه تجارت ایران و روسیه، با تمرکز بر گیلان و آستراخان، از همین منظر قابل توجه است. اهمیت این نشست نه تنها در حضور مدیران و فعالان اقتصادی بلکه در تحولی است که در ادبیات همکاریها پدیدار شده است. تحولی که گذار از «تفاهمنامه» به «پروژه» و از «مبادله کالا» به «ایجاد زنجیره ارزش» را نشان میدهد. این تغییر نگاه، برای گیلان از اهمیت ویژهای برخوردار است.
استانی که از یک سو به دریای کاسپین و بندر انزلی دسترسی دارد و از سوی دیگر در مسیر اتصال به شبکه ریلی و جادهای کشور قرار گرفته، میتواند بیش از یک مسیر عبور کالا باشد. گیلان این ظرفیت را دارد که به محل تجمیع، پردازش، نگهداری، توزیع و حتی تولید مشترک کالاهای مورد نیاز بازارهای شمال و جنوب تبدیل شود.
در این میان، منطقه آزاد انزلی میتواند نقش مهمی ایفا کند. اگر بندر صرفاً محلی برای تخلیه و بارگیری باقی بماند، بخش مهمی از ظرفیت اقتصادی این منطقه بالفعل نخواهد شد. ارزش واقعی زمانی ایجاد میشود که کالا پس از ورود، در یک زنجیره کامل اقتصادی قرار گیرد؛ از انبارداری و لجستیک و زنجیره سرد گرفته تا بستهبندی، فرآوری، سرمایهگذاری و تولید.
از این منظر، پیوند منطقه آزاد انزلی با منطقه ویژه اقتصادی لوتوس آستراخان نیز میتوانند به دو نقطه مکمل در یک زنجیره اقتصادی تبدیل شوند؛ یکی در جنوب کاسپین و دیگری در شمال آن و چنین نگاهی میتواند تعریف ما از تجارت با روسیه را نیز تغییر دهد.
اگر کالایی از گیلان عبور کند اما انبار، بستهبندی، خدمات لجستیکی، فرآوری و سرمایهگذاری آن در استان شکل نگیرد، سهم گیلان از تجارت محدود خواهد ماند. اما اگر بخشی از این زنجیره در استان مستقر شود، تجارت خارجی میتواند به اشتغال، سرمایهگذاری، رونق تولید و درآمد پایدار برای منطقه تبدیل شود.
در این میان، یکی از مهمترین نکات مطرحشده در اجلاس، توجه به زیرساختهای اجرایی بود. روابط سیاسی خوب، به تنهایی نمیتواند تجارت پایدار ایجاد کند. فعال اقتصادی به مسیر امن انتقال پول، قرارداد قابل اجرا، خدمات گمرکی روان، حملونقل مطمئن، بیمه، استاندارد و سازوکار حل اختلاف نیاز دارد.
به همین دلیل، پیشنهاد ایجاد یک سازوکار دائمی برای پیگیری پروژهها اهمیت دارد. اگر چنین سازوکاری بتواند پروژهها را از مرحله شناسایی و امکانسنجی تا تأمین مالی و اجرا دنبال کند، میتوان امیدوار بود که همکاریهای ایران و روسیه از فضای نشستها و گفتوگوها وارد عرصه واقعی اقتصاد شود.
گیلان امروز یک مزیت دیگر نیز دارد؛ قرار گرفتن در مسیر کریدور بینالمللی شمال ـ جنوب. این موقعیت میتواند استان را از یک مقصد تجاری به یک حلقه ارتباطی میان شمال و جنوب تبدیل کند. در چنین شرایطی، آستراخان میتواند به عنوان یکی از دروازههای ارتباطی روسیه با مسیرهای جنوبی و منطقه آزاد انزلی به عنوان یکی از نقاط مهم دسترسی ایران به بازارهای شمالی و اوراسیایی عمل کند.
اما برای تحقق این چشمانداز، یک نکته نباید فراموش شود: فرصتهای اقتصادی زمانی به مزیت واقعی تبدیل میشوند که برای آنها پروژه، سرمایه و برنامه اجرایی وجود داشته باشد.
زمان آن است که بخشی از ظرفیتهای مطرحشده در اجلاس به چند پروژه مشخص و قابل سنجش در حوزه حملونقل دریایی، لجستیک، انبارداری، زنجیره سرد، صنایع غذایی، آبزیپروری، صنایع دریایی و بندری و سایر حوزههایی که اقتصاد ایران و روسیه در آنها ظرفیت مکمل دارند، تبدیل شود.
اگر چنین اتفاقی رخ دهد، گیلان میتواند بار دیگر نقش تاریخی خود را در تجارت کاسپین بازتعریف کند. دریای کاسپین برای گیلان فقط یک مرز آبی نیست؛ میتواند یک مسیر توسعه باشد.
مسیری که از آستراخان آغاز میشود، از بندر انزلی عبور میکند، به شبکه حملونقل ایران متصل میشود و میتواند راهی به سوی بازارهای اوراسیا، خلیج فارس و جنوب آسیا باز کند.
فرصتی پیش روی گیلان است تا از «دروازه تجارت» به بخشی از زنجیره تجارت تبدیل شود. تحولی که اگر با تصمیمهای اجرایی، سرمایهگذاری و پیگیری مستمر همراه شود، میتواند یکی از مهمترین مسیرهای رشد اقتصادی استان در سالهای آینده باشد.
در نهایت، موفقیت این مسی با تعداد پروژههایی سنجیده خواهد شد که از دل این گفتوگوها متولد میشوند. پروژههایی که بتوانند برای گیلان، روسیه و فعالان اقتصادی دو طرف، منفعت واقعی، پایدار و قابل اندازهگیری ایجاد کنند.
دیدگاهها
هنوز دیدگاهی ثبت نشده. اولین نفر باشید!