روند بررسی صلاحیت‌ها بر اساس قانون چگونه است | هیات نظارت چه کسانی را می‌تواند ردصلاحیت کند

هیات نظارت استان موظف است صلاحیت داوطلبینی که توسط هیات اجرایی یا هیات نظارت شهرستانی رد شده و شکایت خود را اعلام نموده اند را تایید یا رد صلاحیت نماید و نمی تواند صلاحیت داوطلبینی که توسط هیات اجرایی یا هیات نظارت شهرستان تایید شده است را رد نماید.

اختصاصی پایگاه اطلاع رسانی دیارمیرزا طبق اصول ششم و هفتم قانون اساسی در جمهوری اسلامی ایران امور کشور باید به اتکاء آراء عمومی و از راه برگزاری انتخابات اداره شود و مجلس شورای اسلامی، شوراهای شهر و روستا و نظائر اینها از ارکان تصمیم گیری و اداره امور کشورند.

اصل یکصدم قانون اساسی معین کرده است که «برای‏ پیشبرد سریع برنامه‏ های‏ اجتماعی‏، اقتصادی‏، عمرانی‏،بهداشتی‏، فرهنگی‏، آموزشی‏ و سایر امور رفاهی‏ از طریق‏ همکاری‏ مردم‏ با توجه‏به‏ مقتضیات‏ محلی‏، اداره‏ امور هر روستا، بخش‏، شهر، شهرستان‏ یا استان‏ بانظارت‏ شورایی‏ به‏ نام‏ شورای‏ ده‏، بخش‏، شهر، شهرستان‏ یا استان‏ صورت‏ می‏ گیرد که‏ اعضای‏ آن‏ را مردم‏ همان‏ محل‏ انتخاب‏ می‏ کنند. شرایط انتخاب‏ کنندگان‏ و انتخاب‏ شوندگان‏ و حدود وظایف‏ و اختیارات‏ و نحوه‏ انتخاب‏ و نظارت‏ شوراهای‏ مذکور و سلسله‏ مراتب‏ آنها را که‏ باید با رعایت‏ اصول‏ وحدت‏ ملی‏ و تمامیت‏ ارضی‏ و نظام‏ جمهوری‏ اسلامی‏ و تابعیت‏ حکومت‏ مرکزی‏ باشد قانون‏ معین‏ می‏کند».

در نظر داریم که یکی از مهمترین بخش های برگزاری هر انتخابات را که بررسی صلاحیت داوطلبان می باشد را در این وجیزه بررسی نماییم. برخلاف انتخابات ریاست جمهوری و مجلس شورای اسلامی که شورای نگهبان  مسئول  بررسی صلاحیت دواطلبان  می باشد  این روند در انتخابات شوراهای شهر و روستا  بر عهده نمایندگان مجلس شورای اسلامی  قرار داده شده  و با تشکیل هیاتهای اجرایی و هیات نظارت استانی و شهرستانی روند بررسی صلاحیت داوطلبان و تائید یا رد صلاحیت آنها انجام می گیرد و همین موضوع نیز همواره محل مناقشه جناح های سیاسی بوده و حواشی خاصی را نیز به وجود آورده که رجوع به مُر قانون می تواند در این حوزه گره گشا باشد.

آیین نامه اجرایی انتخابات شوراهای اسلامی ‹‹ قانون تشکیلات، وظـایف و انتخابـات شـوراهای اسـلامی کشـور و انتخابـات شهرداران›› را تشریح کرده است و بر این اساس و به استناد  ﻣﺎده  ۳۸ این آیین نامه و در اﺟﺮای ﻣﺎده (۵۳) ﻗﺎﻧﻮن و ﺑﻪ اﺳﺘﻨﺎد ﻣﺎده(۷۳) ﻗﺎﻧﻮن اﺻﻼح ﻗﺎﻧﻮن ﺗﺸﮑﯿﻼت ﺷﻮراﻫﺎی اﺳـﻼمی ﮐﺸﻮری و اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت ﺷﻮراﻫﺎی ﻣﺰﺑﻮر ﻣﺼﻮب ۲۹/۴/۱۳۶۵ ، ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ اﻣﺮ اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت ﺷﻮراﻫﺎ ، هیات ﻣﺮﮐﺰی ﻧﻈﺎرت ﺑﺮ اﻣﺮ اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت ﺷﻮراﻫﺎی اﺳﻼﻣﯽ ﮐﺸﻮری ﻣﺘﺸﮑﻞ از ۳ ﻧﻔﺮ از اﻋﻀﺎی ﮐﻤﯿﺴﯿﻮن ﺷـﻮراﻫﺎ و اﻣﻮر داﺧﻠﯽ ۲ ﻧﻔﺮ از اﻋﻀﺎی ﮐﻤﯿﺴﯿﻮن اﺻﻞ ۹۰ ﺑﻪ اﻧﺘﺨﺎب ﻣﺠﻠﺲ ﺷﻮرای اﺳﻼﻣﯽ تشکیل می شود و به استناد ماده فوق الذکر هیات مرکزی نظارت بر امر انتخابات شوراهای اسلامی کشوری انتخاب می گردد و بعد از تشکیل هیات مرکزی نظارت می بایست به استناد ماده ۳۹  آیین نامه اجرایی انتخابات شوراهای اسلامی شهر «مصوب ۱۶/۴/۱۳۸۱ هیات وزیران  و اصلاحات بعدی»در ﻫﺮ اﺳﺘﺎن ﻫﯿﺄت ﻧﻈﺎرت اﺳﺘﺎن ﻣﺮﮐﺐ از ﺳـﻪ ﻧﻔـﺮ از ﻧﻤﺎﯾﻨـﺪﮔﺎن ﻣﺠﻠـﺲ ﺷـﻮرای اﺳﻼﻣﯽ آن اﺳﺘﺎن ﺑﻪ ﺗﻌﯿﯿﻦ ﻫﯿﺄت ﻣﺮﮐﺰی ﻧﻈﺎرت ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ ﺷﻮد. و به استناد ماده ۴۱ آیین نامه اجرایی ﻫﯿﺄت ﻧﻈﺎرت اﺳﺘﺎن در ﻫﺮ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن ﻫﯿﺄت ﻧﻈﺎرت ﺷﻬﺮﺳـﺘﺎن ﺑـﺮ اﻧﺘﺨﺎﺑـﺎت ﺷـﻮراﻫﺎی اﺳـﻼﻣﯽ ﮐﺸﻮری را ﻣﺮﮐﺐ از ۵ﻧﻔﺮ از ﻣﻌﺘﻤﺪان ﻣﺤﻞ ﺗﺸﮑﯿﻞ ﻣﯽ دﻫﺪ و اﺳﺎﻣﯽ آﻧﺎن را ﺑـﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧـﺪاری ذﯾـﺮﺑﻂ و ﺳـﺘﺎد اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت اﺳﺘﺎن اﻋﻼم ﻣﯽ ﻧﻤﺎﯾﺪ

و بر اساس ماده ۴۵ این آیین نامه(اصلاحی ۱۵/۶/۱۳۸۵ ) فرماندار موظف است بلافاصله پس از وصول دستور شروع انتخابـات، آگهی ثبت نام از داوطلبان، حاوی تاریخ شروع و خاتمه ثبت نام، محل ثبت نام، شرایط انتخاب شوندگان و مدارک مورد نیاز را منتشر نماید و ظرف مهلت مقرر از داوطلبان عضویت در شـوراها ثبـت نـام بـه عمـل آورد و هیأت اجرایی نیز بلافاصـله پـس از تشـکیل، مقـدمات رسـیدگی بـه صـلاحیت داوطلبـان را فـراهم می‌نماید.

 فرماندار موظف است، در پایـان هـر روز اسامی و مشخصات کلیـه داوطلبان را به منظور بررسی سوابق ، به مراجع ذی ربط محل از قبیـل اداره اطلاعـات، نیـروی انتظـامی،دادگستری و ثبت احوال که به مراجع چهارگانه معروف شده اند ارسال نماید تا طبق قانون مراجع چهارگانه حداکثر ظرف مـدت ده روز پس از وصول اسامی و مشخصات هر یک از داوطلبان، نتیجه بررسـیهای انجـام شـده درخصـوص سوابق آنان را به طور کتبی به فرماندار اعلام نمایند.

 فرماندار موظف است به محض وصول اطلاعات لازم درباره سوابق هر یک از داوطلبان، جلسـات هیأت اجرایی را تشکیل دهد و حداکثر ظرف مدت هفت روز پس از وصول سـوابق هـر یـک از داوطلبان بـا رعایت کامل متن ماده ۴۹ قانون، به صلاحیت آنان رسیدگی و نتیجه را صورتجلسه نماید و بلافاصله یـک نسخه از هر یک از صورتجلسه تنظیمی را به هیأت نظارت شهرستان ارسال نمایـد.

اما یکی از مهمترین بخش های قانون ماده ۵۲ آئین‌نامه و تبصره های ذیل این ماده است.

در ماده ۵۲ آمده است: هیأت نظارت شهرستان پـس از وصـول صورتجلسـات رسـیدگی بـه صلاحیت داوطلبان، به استناد ماده ۴۸ قانون موظف است حداکثر ظرف مدت ۷ روز از وصول هر یـک از صورتجلسات، نظریه خود را مبنی بر تأیید یا رد صلاحیت آن دسته از داوطلبانی که صلاحیت آنان توسط هیأت اجرایی رد شده است به صورت کتبی به فرماندار اعلام نماید.

و به استناد تبصره یک  و دو ماده ۵۲ هیات نظارت شهرستان می بایست جهات رد صلاحیت را  به داوطلب منعکس کند و چنانچه هیأت نظارت شهرستان به هر دلیل درباره داوطلب یا داوطلبان مذکور نظـر خود را در مهلت مقرر اعلام ننماید، نظر هیأت اجرایی ملاک عمل خواهد بود.

بر این اساس ﻓﺮﻣﺎﻧﺪار ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ ﭘﺲ از وﺻﻮل ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻫﯿـﺄت ﻧﻈـﺎرت ﺷﻬﺮﺳـﺘﺎن، ﻣﺒﻨﯽ ﺑﺮ ﺗﺄﯾﯿﺪ ﯾﺎ رد ﺗﺼﻤﯿﻤﺎت ﻫﯿﺄت اﺟﺮاﯾﯽ ﺷﻬﺮﺳﺘﺎن درﺧﺼﻮص ﺗﺄﯾید ﺻﻼﺣﯿﺖ  داوﻃﻠﺒﺎن و ﻫﻤﭽﻨﯿﻦ ﺑـﺎ رﻋﺎﯾﺖ  ﺗﺒﺼﺮه ﻣﺎده (۵۲) بلافاﺻﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺐ ﺗﺄﯾﯿﺪ ﯾﺎ رد ﺻﻼﺣﯿﺖ ﻫﺮ ﯾـﮏ از داوﻃﻠﺒـﺎن را ﺑـﻪ ﻃـﻮر ﮐﺘﺒـﯽ ﺑـﻪ داوﻃﻠﺐ ﺗﺄﯾﯿﺪ ﯾﺎ رد  ﺻﻼﺣﯿﺖ ﺷﺪه ذﯾﺮﺑﻂ اﻋﻼم ﻧﻤﺎید. داوﻃﻠﺒﺎن رد ﺻﻼﺣﯿﺖ ﺷﺪه نیز می توانند ﻇـﺮف ۴ روز ﭘـﺲ از درﯾﺎﻓـﺖ ﻧﻈﺮﯾـﻪ ﻫﯿـﺄت اﺟﺮاﺋﯽ ﺑﻪ  اﺳﺘﻨﺎد ﺗﺒﺼﺮه ۱ ذیل ﻣﺎده (۵۰) ﻗﺎﻧﻮن، ﺿﻤﻦ درﺧﻮاﺳﺖ دﻻﯾﻞ رد ﺻﻼﺣﯿﺘﺸﺎن، ﺷﮑﺎﯾﺖ ﺧﻮد را ﺑﻪ ﻫﯿﺄت ﻧﻈﺎرت اﺳﺘﺎن ﺗﺴﻠﯿﻢ ﻧﻤﺎﯾﻨﺪ.

به استناد ماده ۵۴ آیین نامه اجرایی انتخابات شوراهای اسلامی ﻫﯿﺄت ﻧﻈﺎرت اﺳﺘﺎن ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ ﻇﺮف ﻣﻬﻠﺖ ﻣﻘﺮر در ﺗﺒﺼﺮه ۳ ماده ۵۰ قانون، ﻧﻈـﺮ ﺧـﻮد  درﺧﺼﻮص ﺗﺄﯾﯿﺪ ﯾﺎ رد ﺻﻼﺣﯿﺖ آن دﺳﺘﻪ از داوﻃﻠﺒﺎﻧﯽﮐﻪ ﺻﻼﺣﯿﺘﺸان در ﻫﯿﺄت اﺟﺮاﯾﯽ رد ﺷـﺪه و شاﮐﯽ ﺑﻮده اﻧﺪ را ﺑﺎ ﺗﻨﻈﯿﻢ ﺻﻮرﺗﺠﻠﺴﻪ ﺑﻪ ﺿﻤﯿﻤﻪ ﻧﺎﻣﻪ رﺳﻤﯽ ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر ارﺳﺎل ﺑـﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧـﺪاری ﻣﺮﺑـﻮط ﺑـﻪ ﺳـﺘﺎد اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت اﺳﺘﺎﻧﺪاری ﺗﺴﻠﯿﻢ ﻧﻤﺎﯾﺪ.

ﺳﺘﺎد اﻧﺘﺨﺎﺑﺎت اﺳﺘﺎﻧﺪاری ﻣﻮﻇـﻒ اﺳـﺖ ﭘـﺲ از وﺻـﻮل ﺻﻮرﺗﺠﻠسﻪ رﺳﯿﺪﮔﯽ ﺑﻪ ﺷﮑﺎﯾﺎت داوﻃﻠﺒﺎن رد ﺻﻼﺣﯿﺖ ﺷﺪه از ﻫﯿﺄت ﻧﻈـﺎرت اﺳـﺘﺎن، ﺑﻼﻓﺎﺻـﻠﻪ ﻣﺮاﺗـﺐ را ﺑـﻪ ﻣﻨﻈـﻮر اﻧﺘﺸﺎر آﮔﻬﯽ اﺳﺎﻣﯽ ﻧﺎﻣﺰدﻫﺎی اﻧﺘﺨﺎﺑﺎﺗﯽ ﺑﻪ ﻓﺮﻣﺎﻧﺪاری ﻣﺮﺑﻮط اﻋﻼم نماید. ﻓﺮﻣﺎﻧﺪار ﻣﻮﻇﻒ اﺳﺖ ﭘﺲ از وﺻﻮل ﻧﻈﺮﯾﻪ ﻫﯿﺄت ﻧﻈﺎرت اﺳﺘﺎن، آﮔﻬﯽ اﺳﺎﻣﯽ ﻧﺎﻣﺰدﻫﺎی اﻧﺘﺨﺎﺑﺎﺗﯽ را ﺣﺪاﮐﺜﺮ ﻇﺮف ﺳﻪ روز ﺗﻬﯿﻪ و ﻫﺸﺖ روز ﻗﺒﻞ از روز اﺧﺬرأی ﺑﻪ ﻣﻨﻈﻮر اﻃـﻼع اﻫـﺎﻟﯽ ﺣـﻮزه اﻧﺘﺨﺎﺑﯿـﻪ ،در ﺣﻮزه ﻣﺬﮐﻮر ﻣﻨﺘﺸﺮ ﻧﻤﺎﯾﺪ.

بنابراین از متن قوانین مذکور استنباط می شود که هیات نظارت استان موظف است صلاحیت داوطلبینی که توسط هیات اجرایی یا هیات نظارت شهرستانی رد شده و شکایت خود را اعلام نموده اند را تایید یا رد صلاحیت نماید و نمی تواند صلاحیت داوطلبینی که توسط هیات اجرایی یا هیات نظارت شهرستان تایید شده است را رد نماید.

همانگونه که به فرموده رهبر معظم انقلاب حضرت آیت الله امام خامنه ای رای مردم حق الناس است، عمل به مر قانون در روند بررسی صلاحیت داوطلبان نیز حق الناس محسوب شده و از هیات های اجرایی و نظارت شهرستان و استان انتظار می رود که در حوزه وظایف و اختیارات خود گام بردارند و صرفا به همان چیزی که در قانون آمده است عمل کنند.

Share